3.Obowiązki pracodawcy

      Pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy (szkolenie wstępne), a także zapewnić prowadzenie szkoleń okresowych w tym zakresie. Nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

1) Szkolenie wstępne

      Szkolenie wstępne jest prowadzone wg programów opracowanych dla poszczególnych grup stanowisk, w formie instruktażu i obejmuje szkolenie wstępne ogólne, zwane instruktażem ogólnym i szkolenie wstępne stanowiskowe, zwane dalej instruktażem stanowiskowym.

      Obok pracowników nowozatrudnionych instruktaż wstępny odbywają również studenci odbywający u pracodawcy praktykę studencką oraz uczniowie szkół zawodowych zatrudnieni w celu praktycznej nauki zawodu.

      Szkolenie wstępne ma na celu zapewnienie uczestnikom szkolenia zapoznanie się z podstawowymi przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.

      Instruktaż stanowiskowy przeprowadza się przed dopuszczeniem do wykonywania pracy na określonym stanowisku:
      - pracownika zatrudnionego na stanowisku robotniczym oraz innym, na którym występuje narażenie

        na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych,
      - pracownika przenoszonego na takie stanowisko, ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu

        oraz studenta odbywającego praktykę studencką.

      Instruktaż stanowiskowy powinien zapewnić uczestnikom szkolenia zapoznanie się z czynnikami środowiska pracy i ryzykiem zawodowym związanym z wykonywaną pracą, sposobami ochrony przed zagrożeniami, jakie mogą powodować te czynniki oraz metodami zapewniającymi bezpieczeństwo i ochronę zdrowia podczas wykonywania pracy na tych stanowiskach.

2) Częstotliwość i czas trwania szkoleń

      Częstotliwość i czas trwania szkoleń okresowych ustala pracodawca z przedstawicielami pracowników, przy czym szkolenia te obowiązują:
      - osoby będące pracodawcami oraz inne kierujące pracownikami, w szczególności kierowników,

        mistrzów, brygadzistów (nie rzadziej niż 5 lat),
      - pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych (nie rzadziej niż raz na rok),
      - pracowników pracujących na stanowiskach, na których występują szczególnie duże zagrożenia

        (1 raz na 3 lata),
      - pozostałych pracowników inżynieryjno-technicznych, w tym projektantów, konstruktorów maszyn

        i innych urządzeń technicznych , technologów i organizatorów produkcji (nie rzadziej niż raz na 5 lat),
      - pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy i inne osoby wykonujące zadania tej służby
        (nie rzadziej niż raz na 5 lat),
      - pracowników administracyjno-biurowych (raz na 6 lat).

     Szkolenia odbywają się na koszt pracodawcy i w godzinach pracy.

3.3 Instrukcje szczegółowe i instrukcje bezpieczeństwa

Pracodawca obowiązany jest również wydawać i udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, szczegółowe instrukcje oraz wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy, w tym aktualne instrukcje bezpieczeństwa pracy dotyczące stosowanych w zakładzie technologii, obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych, postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi, udzielania pierwszej pomocy.  

3.4 Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze

      Na pracodawcy spoczywa obowiązek zapewnienia pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, przewidzianych do stosowania na danym stanowisku pracy. Rodzaj środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego na określonych stanowiskach pracy oraz przewidywane okresy użytkowania odzieży i obuwia roboczego ustala pracodawca.

       Pracodawca jest właścicielem przydzielonych środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego. Dlatego też jest on zobowiązany zapewnić odpowiednie właściwości ochronne i użytkowe stosowanych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, ich pranie, konserwację, naprawę, odpylanie i odkażanie.

Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, przewidzianych do stosowania na danym stanowisku pracy.

3.5 Obowiązki dotyczące organizacji miejsca pracy

1) Pomieszczenia pracy

      Pracodawca jest obowiązany zapewnić pomieszczenia pracy odpowiednie do rodzaju wykonywanych prac i liczby zatrudnionych pracowników oraz utrzymywać obiekty budowlane i znajdujące się w nich pomieszczenia a także tereny i urządzenia z nimi związane w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

      Pracodawca jest również obowiązany zapewnić, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego, w którym przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bhp, pozytywnie zaopiniowanych przez uprawnionych rzeczoznawców.

      Szczegółowe wymagania dotyczące pomieszczeń pracy określające wielkość tych pomieszczeń,
ich lokalizacji, materiałów z jakich powinny być wykonane w zależności od zagrożeń występujących
na stanowiskach znajdujących się w tych pomieszczeniach, oświetlenia, temperatury i wentylacji zostały określone:
       - w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych

         przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tj. DzU z 2003 r. nr 169, poz. 1650) oraz
      - w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków

technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75, poz. 690).

2) Stanowiska pracy

      Stanowiska pracy powinny być urządzone stosownie do rodzaju wykonywanych tam czynności oraz psychofizycznych cech pracowników. Na stanowisku pracy należy zapewnić wynikającą z technologii powierzchnię oraz urządzenia pomocnicze, przeznaczone do składowania materiałów, wyrobów, przyrządów, narzędzi i odpadów.

      Do każdego stanowiska pracy musi być zapewnione odpowiednie dojście o określonej (w rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy) wysokości i szerokości.

      Pracodawca zatrudniający pracowników niepełnosprawnych powinien zapewnić dostosowanie stanowisk pracy i dojść do tych stanowisk odpowiednio do potrzeb i możliwości, wynikających ze zmniejszonej sprawności tych pracowników.

3) Pomieszczenia higieniczno-sanitarne

      Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia higieniczno-sanitarne, których rodzaj, liczba i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana. Pomieszczenia te powinny być ogrzewane, oświetlone i wentylowane zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi.

      Pomieszczenia higieniczno-sanitarne to: szatnie, umywalnie i pomieszczenia z natryskami, ustępy, jadalnie, pomieszczenia do wypoczynku, palarnie i pomieszczenia do ogrzewania się pracowników, jeżeli pracują oni na zewnątrz. Wymagania dotyczące pomieszczeń higieniczno-sanitarnych zawarte zostały w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tj. Dz. U z 2003 r. nr 169, poz. 1650).

3.6 Maszyny i inne urządzenia techniczne

      Maszyny i inne urządzenia techniczne powinny być tak konstruowane i budowane, aby zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika przed urazami, działaniem niebezpiecznych substancji chemicznych, porażeniem prądem elektrycznym, nadmiernym hałasem, szkodliwymi wstrząsami, działaniem wibracji i promieniowania oraz szkodliwym i niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy oraz uwzględniały zasady ergonomii.

      Maszyny, które nie spełniają wymagań wyposaża się w odpowiednie zabezpieczenia. Nie wolno wyposażać stanowisk pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności, określonych w odrębnych przepisach.

      Maszyny nabyte przed dniem 1 stycznia 2003 r., które nie spełniają tych wymagań powinny zostać dostosowane do dnia 1 stycznia 2006 r. do minimalnych wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (DzU nr 191, poz.1596 ze zm.), zaś sprzęt do tymczasowej pracy na wysokości do 30 czerwca 2006 r.