Podstawy prawne w dziedzinie bhp PDF Drukuj Email
Wpisany przez Administrator   
Czwartek, 01 Październik 2009 11:01

7.1. Podstawy prawne w dziedzinie bhp

1.1 Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej  z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 70, poz. 483)

Art. 24 Praca znajduje sie pod ochroną Rzeczpospolitej Polskiej. Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy.

Art. 66.1 Każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa.

Art. 68.1 Każdy ma prawo do ochrony zdrowia.

 

1.2 Kodeks pracy

      Ustawą określającą prawa i obowiązki obywateli w tym zakresie jest Kodeks pracy. Podstawowe uregulowania kodeksowe w zakresie bhp znajdują się w dziale X kodeksu dotyczącym bhp, w dziale VI dotyczącym ochrony pracy kobiet i w dziale IX dotyczącym ochrony pracy młodocianych.

      Natomiast art. 9 Kodeksu pracy wskazuje na inne źródła prawa pracy, szczególnie zaś porozumienia normatywne zawierane między partnerami socjalnymi, tj. układy zbiorowe i inne porozumienia zbiorowe, np. akty wewnątrzzakładowe stanowione w formie regulaminów i statutów.

      Wymagania prawne dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy uregulowane są w prawie polskim w ramach prawa pracy.  Podstawowe regulacje w tym zakresie prawa i obowiązki stron stosunku pracy w zakresie bhp znajdują się w Kodeksie pracy oraz aktach wykonawczych do Kodeksu.

      Obok przepisów Kodeksu pracy i aktów prawnych wydanych na jego podstawie należy wyróżnić ustawy regulujące kwestie kompetencji i zakresu działania organów nadzoru nad warunkami pracy takie, jak:
- ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy, 
- ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej,
- ustawa o Społecznej Inspekcji Pracy.

 

      Dodatkowo wiele aktów prawnych w randze ustawy, nie odnosi się wprawdzie do bezpieczeństwa i higieny pracy, ale w sposób istotny, szczegółowy reguluje zagadnienia z tego obszaru. Przykładowo można wymienić tutaj takie przepisy, jak:
- prawo budowlane,
- prawo geologiczne i górnicze,
- ustawy dotyczące czynników i preparatów chemicznych,
- prawo atomowe,
- a także akty wykonawcze wydane na podstawie delegacji zawartych w tych ustawach.

 

      Wśród źródeł prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy można więc wyróżnić akty prawne powszechnie obowiązujące, stanowione przez upoważnione do tego organy oraz porozumienia zawierane pomiędzy partnerami społecznymi, obowiązujące grupy, które takie porozumienia zawarły.

      Dodatkowo, jako źródło praw i obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zostały wprowadzone zasady bhp.

      Osobną kategorią, nie będącą normą prawną, ale szeroko stosowaną w regulacjach prawnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy i powoływaną w Kodeksie pracy, są tzw. zasady bezpieczeństwa i higieny pracy.

      Są to reguły pozaprawne, nie zdefiniowane w prawie, których przestrzeganie zarówno przez pracodawców, i pracowników jest obowiązkowe i których nieprzestrzeganie powoduje określone sankcje. W doktrynie prawa pracy przyjmuje się, że „zasady bhp” są to reguły doświadczenia życiowego oraz wynikające z nauki i techniki.

 

1.3 Normy

      Bardzo istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa i higieny pracy są również  normy techniczne wydawane przez Komitet Normalizacji. Zawierają one  wymagania techniczne oraz metody badań i pomiarów czynników występujących  w środowisku pracy, jak też dotyczą oceny ryzyka zawodowego i zarządzania bezpieczeństwem w zakładzie pracy.

      Normy techniczne, zgodnie z ustawą o normalizacji, nie są obowiązkowe (są do dobrowolnego stosowania), jednakże każdorazowo, jeżeli przepis powszechnie  obowiązujący nakazuje stosowanie norm, stają się one obowiązkowe do stosowania, przy czym powołanie to nie musi dotyczyć konkretnej normy,  a jedynie ustalać, że omawiany stan ma być zgodny z polskimi normami.

 

   

1.4 Układy zbiorowe pracy

      Specyfiką prawa pracy jest, że obok przepisów powszechnie obowiązujących, jako przepisy stanowiące źródło praw i obowiązków uznaje się również układy zbiorowe pracy (zakładowe i ponadzakładowe). Układy zbiorowe pracy są – w sposób prawem przewidziany – zawierane pomiędzy przedstawicielami pracowników a pracodawcą.

      W układach zbiorowych pracy mogą być ustalone różne przywileje w zakresie bhp. Jedynym warunkiem ograniczającym jest reguła, że przepisy w nich zawarte nie mogą w żadnym przypadku być mniej korzystne od przepisów powszechnie obowiązujących. To właśnie układy zbiorowe pracy mogą być źródłem takich uprawnień, jak dodatkowe urlopy przydzielane z uwagi na warunki pracy, czy też dodatkowe wynagrodzenie za pracę w warunkach szkodliwych lub uciążliwych.

 

 

1.5 Regulaminy pracy

      Również za przepis prawa pracy, obowiązujący w danym zakładzie pracy, uważany jest w prawie pracy regulamin pracy. Zgodnie z Kodeksem pracy (art.1041 Kp) w regulaminie pracy pracodawca musi zawrzeć takie kwestie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, jak:
- wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały, odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony

  indywidualnej  i    higieny osobistej,
- wykaz prac wzbronionych w danym zakładzie pracy młodocianym oraz kobietom;
- rodzaje prac i wykazy stanowisk pracy dozwolonych pracownikom młodocianym w celu odbywania

  przygotowania zawodowego;
- wykaz lekkich prac dozwolonych pracownikom młodocianym zatrudnionym w innym celu niż

  przygotowanie zawodowe
- obowiązki  dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, w tym także

  sposób informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się wykonywaną pracą.

Zmieniony: Niedziela, 13 Listopad 2011 16:42
 
© 2009 BEZPIECZEŃSTWO ELEKTRYCZNE, wykonanie Projektowanie stron Szczecin