| Dobór i układanie przewodów |
 |
 |
 |
| Wpisany przez Administrator |
| Czwartek, 01 Październik 2009 08:39 |
2.7 Dobór i układanie przewodów7.1 Podział i oznaczenia przewodów i kabli Tablica 1 Podział przewodów
Budowę i typ przewodów w sposób jednoznaczny określa jego oznaczenie literowe. Oznaczenie przewodu zawiera trzy części: - kod literowy, który oznacza konstrukcję przewodu, materiał żyły, rodzaj izolacji i inne - napięcie znamionowe izolacji, - liczbę i przekrój żyły. Istnieje duża różnorodność typów i konstrukcji przewodów, a ich budowę jednoznacznie określają znormalizowane oznaczenia literowe. W tablicach 4 i 5 przedstawiono najczęściej występujące oznaczenia przewodów i kabli oraz przykłady ich oznaczeń. Tablica 2 Oznaczenia literowe budowy przewodów stosowane w Polsce
Tablica 3 Oznaczenia literowe kabli elektroenergetycznych
7.2 Zasady doboru przewodów do różnych pomieszczeń Sposób ułożenia przewodów w instalacji i rodzaj przewodów musi być dostosowany do charakteru budynku i przeznaczenia pomieszczeń. Przy doborze rodzaju przewodów instalacjach należy wziąć pod uwagę także występujące warunki środowiskowe, aby ograniczyć wzajemny wpływ instalacji i otoczenia. Tablica 4 Zasady doboru przewodów w zależności od rodzaju pomieszczeń
7.3 Budowa instalacji elektrycznych 1.1 Sposoby układania przewodów Wybór określonego rodzaju instalacji zależy w głównej mierze od potrzeb użytkowych, rodzaju pomieszczeń oraz konstrukcji budowlanej obiektu. W każdym przypadku ustalić należy prawidłowy sposób wykonania instalacji, dostosowując się do aktualnych możliwości materiałowych. Instalacje elektryczne ze względu na sposób ułożenia przewodów dzielą się na instalacje: natynkowe, wtynkowe i podtynkowe. Wyróżnia się następujące sposoby układania przewodów: 1) Przewody wielożyłowe układa się: nad tynkiem, na tynku i pod tynkiem. Do układania przewodów ocynkowanej. Pod tynkiem przewody wielożyłowe są układane w rurkach. 2) Układanie przewodów w rurkach na tynku zapewnia estetyczny wygląd instalacji, dużą odporność na 3) Układanie przewodów w rurkach pod tynkiem jest powszechnie stosowane w zakładach przemysłowych. 4) Układanie przewodów w tynku stosuje się przede wszystkim w budownictwie mieszkaniowym i ogólnym (szkoły, 5) Układanie przewodów podpodłogowych umożliwia przyłączanie urządzeń do gniazd wtyczkowych elektrycznych, 6) Układanie przewodów w rurkach PCV pod tynkiem i w listwach elektroinstalacyjnych w tynku lub na wierzchu 7) Instalacje wykonane przewodami szynowymi stosuje się do zasilania odbiorników elektrycznych, jeśli 8) Instalacje elektryczne na podporach izolacyjnych(izolatory, gałki lub rolki porcelanowe oraz podstawki izolacyjne). 9) Przewody oporowe grzejne mogą być układane: a) w przemyśle dla ogrzewania podstawowego lub zabezpieczenia przed zamarzaniem zbiorników, rur wodnych b) wewnątrz lub na zewnątrz obiektów do zabezpieczenia rur przed zamarzaniem wody lub ścieków, do celów c) na izolowanym cieplnie stropie lub pod wykończeniową warstwą podłogi, do ogrzewania podstawowego lub d) w szklarniach do podgrzewania gleby 10) Instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych wykonanych z prefabrykowanych elementów betonowych i lekkich a) wykonanie instalacji na powierzchni ścian za pomocą listew elektroinstalacyjnych z tworzyw sztucznych (przypodłogowe, ścienne), w tym systemie instalacj1 przewody układane są w listwach, a osprzęt instalacyjny, albo jest integralną częścią systemu listwowego, albo umieszcza się bezpośrednio obok listew, b) zatapianie rur i puszek przy produkcji prefabrykatów lub podczas wznoszenia budynku o konstrukcji monolitycznej na budowie. Montaż instalacji elektrycznej wykonuje się w fazie robót wykończeniowych (wciąga się przewody i instaluje osprzęt itp.), c) w systemie mieszanym wykonuje się pewne fragmenty instalacji w postaci listwowej, pozostałe w postaci instalacji zatapianej. 1.2 Strefy układania przewodów Zgodnie z wymaganiami normy SEP - E – 002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych. Podstawy planowania, przewody instalacyjne umieszczane na ścianach powinny być układane, o ile jest to tylko możliwe, w określonych strefach instalacyjnych poziomych i pionowych przedstawionych na rysunku 1. Poziome strefy instalacyjne (SH) o szerokości 30 cm SH-g Górna pozioma strefa instalacyjna od 15 do 45 cm pod gotową powierzchnią sufitu. SH-d Dolna pozioma strefa instalacyjna od 15 do 45 cm ponad gotową powierzchnią podłogi. SH-s Środkowa pozioma strefa instalacyjna od 90 do 120 cm ponad gotową powierzchnią podłogi. Środkowe, poziome strefy instalacyjne należy zaplanować jedynie w tych pomieszczeniach, w których powierzchnia robocza przewidziana jest na ścianach, np. w kuchni. Pionowe strefy instalacyjne (SP) o szerokości 20 cm: SP-d Pionowe strefy instalacyjne przy drzwiach od 10 do 30 cm od skraju ościeżnicy drzwi. SP-o Pionowe strefy instalacyjne przy oknach od 10 do 30 cm od skraju ościeżnicy okna. SP-k Pionowe strefy instalacyjne w kątach pomieszczeń od 10 do 30 cm od linii zbiegu ścian w kącie. Pionowe strefy instalacyjne sięgają od linii zbiegu ściany i sufitu do linii zbiegu ściany z podłogą. Przy oknach i drzwiach dwuskrzydłowych pionowe strefy instalacyjne prowadzone są po obu stronach okna czy drzwi. W przypadku drzwi jednoskrzydłowych strefę pionową należy prowadzić tylko po stronie zamka drzwi. W pomieszczeniach ze ścianami skośnymi np. w zabudowanych strychach strefy pionowe prowadzone są z góry na dół równolegle do linii zbiegu ścian. Są one traktowane jako strefy pionowe również wówczas, jeśli rzeczywista pozycja ściany jest ukośna. Dla instalacji prowadzonej pod podłogami i w suficie nie ustala się żadnych stref instalacyjnych. Rozmieszczenie urządzeń Przewody elektryczne należy prowadzić w określonych strefach. a) Zalecane trasy układania przewodów na ścianach powinny się znajdować: dla tras poziomych: - SH-g: 30 cm pod gotową powierzchnią sufitu, - SH-d: 30 cm powyżej gotowej powierzchni podłogi, - SH-s: 100 cm powyżej gotowej powierzchni podłogi. dla tras pionowych 15 cm od ościeżnic bądź linii zbiegu ścian.
Rys. 1 Strefy układania przewodów Źródło: Norma SEP - N -002 b) Nie określa się tras prowadzenia przewodów w sufitach i pod podłogami. c) Łączniki należy umieszczać obok drzwi w strefie pionowej tak, aby środek najwyżej położonego łącznika d) Gniazda wtyczkowe i łączniki instalowane ponad powierzchniami pracy powinny być umieszczane w poziomej e) Gniazda wtyczkowe, łączniki i wypusty przyłączeniowe które muszą być umieszczone poza zalecanymi strefami Wewnętrzne linie zasilające w budynkach wielokondygnacyjnych (wielorodzinnych) powinny być prowadzone w miejscach łatwo dostępnych, poza mieszkaniami w rurkach stalowych lub izolacyjnych z zewnętrzną osłoną stalową. Do tego celu stosuje się najczęściej system ZELP (Zespół Elektrycznych Linii Pionowych). Jest to obudowa o prostokątnym przekroju porzecznym, wykonana z blachy stalowej, wewnątrz której prowadzone są przewody WLZ oraz umieszczone są zabezpieczenia przedlicznikowe i liczniki energii elektrycznej. 1.3 Montaż elementów i urządzeń instalacji elektrycznych Przy montażu instalacji należy zachować następującą kolejność robót: - trasowanie, - wykonanie otworów, wnęk, podkuć, - osadzanie kołków stalowych i haków, - osadzanie uchwytów, - osadzanie puszek i osprzętu, - rozwijanie i prostowanie przewodów, - układanie i mocowanie przewodów, - wprowadzenie do osprzętu i łączenie przewodów. 1) Sposoby łączenia przewodów Łączenie przewodów w instalacji elektroenergetycznych niezależnie od sposobu ich układania może być: mechaniczne, lutowane, spawane. Łączenie mechaniczne wykonuje się przy pomocy spajania żył lub za pomocą zacisków, np.: - spajanie żył pośrednie, zwane zaprasowywaniem, wykonuje się za pomocą kapturków - łączenie za pomocą zacisków wykonuje się z wykorzystaniem zacisków gwintowych, przy czym żyły - łączenie za pomocą lutowania odbywa się przy użyciu specjalnych złączek do lutowania, - spawanie, jako sposób łączenia przewodów, stosuje się do łączenia końcówek szynowych 2) Instalacje wykonane przewodami wielożyłowymi na tynku Instalacje przewodami wielożyłowymi na tynku osadza się na specjalnych uchwytach zamocowanych do konstrukcji budowlanej. Zgodnie z wymaganiami normy SEP - E – 002, trasowanie należy wykonywać zgodnie z projektem technicznym instalacji, uwzględniając konstrukcję budynku oraz zapewniając bezkolizyjność z innymi instalacjami i ciągami technologicznymi. Trasy przewodów powinny przebiegać pionowo lub poziomo, w wyznaczonych strefach, jak w pkt. 1.1.2. Dla instalacji w wykonaniu szczelnym (hermetycznym) dodatkowo powinny być spełnione następujące wymagania: - odstępy miedzy uchwytami w ciągach poziomych i pionowych powinny wynosić nie więcej niz 50 cm, - odległość od puszki rozgałęźnej do pierwszego uchwytu nie powinna wynosić więcej niż 10 cm, - odległość od łącznika lub gniazda do pierwszego uchwytu ne powinna wynosić więcej niż 8 cm. Montaż uchwytów odbywa się w zależności od podłoża za pomocą: kołków stalowych mocowanych (wstrzeliwanych) do podłoża, kołków rozporowych, klejenia i w inny sposób. Instalacje w wykonaniu szczelnym należy: - wykonać na uchwytach z materiału izolacyjnego w odległości przewodu od podłoża nie mniejszej niż 5 cm, - w pomieszczeniach wilgotnych nie należy stosować gipsu do osadzania klocków i kotew pod uchwyty i osprzęt instalacyjny. Osprzęt instalacyjny należy mocować za pomocą wkrętów lub w inny trwały sposób, przy czym osprzęt szczelny z tworzywa lub żeliwa, należy mocować co najmniej dwoma śrubami z łbem półkolistym.. Przejścia przez ściany i stropy należy wykonywać w przepustach wykonanych z rury metalowej lub rury z tworzywa sztucznego. Przed wprowadzeniem przewodu wielożyłowego do puszki rozgałęźnej należy powłokę przewodu obciąć w takim miejscu, aby po wprowadzeniu przewodu do osprzętu czoło powłoki pokryło się z wewnętrzną powierzchnią puszki.
Rys. 2 Przejście przewodu kabelkowego przez strop Źródło: Literatura: [4]
Rys. 3 Prawidłowy montaż przewodu kabelkowego w puszce 1 - puszka bakelitowa ze zdjętą pokrywą, 2 - uszczelka gumowa, Źródło: Literatura: [4] Połączenia i rozgałęzienia instalacji wykonuje się wyłącznie w natynkowych puszkach rozgałęźnych, przy czym połączenia przewodów należy wykonać za pomocą odpowiedniego osprzętu. Żyły należy obciąć na długość potrzebną do wykonania połączeń z naddatkiem od 1 do 2 cm. Przewody wielożyłowe w osprzęcie i aparatach należy uszczelniać dławikami. W instalacjach w wykonaniu szczelnym należy dodatkowo: - uszczelniać dławiki kitem lub inną masą, - instalacje pomalować lakierem ochronnym, chroniącym przed wilgocią i wyziewami chemicznymi. Instalacje wykonane przewodami wielożyłowymi na tynku są w zasadzie łatwe do wykonania oraz zapewniają możliwość dogodnej konserwacji i remontów. Wadą ich jest niezbyt estetyczny wygląd i dlatego są one stosowane głównie w pomieszczeniach przemysłowych i rzadziej w pomieszczeniach o charakterze ogólnym (np. garaże, piwnice, pralnie, kotłownie itp.). 3) Instalacje wykonane przewodami wielożyłowymi w korytkach Wykonanie instalacji przewodami wielożyłowymi w korytkach z aluminium lub ze stali ocynkowanej uzasadnione jest przy prowadzeniu w ciągu więcej niż 4 przewodów. Ten sposób wykonania instalacji umożliwia również wielowarstwowe układanie przewodów. Trasowanie ciągu należy wykonać zgodnie z dokumentacją techniczną. Ciągi korytek układa się na podporach, mocuje przez podwieszenie, bądź też układa się bezpośrednio na ścianach lub sufitach. Największa odległość punktów podparcia korytek nie może być większa niż 3 m.
Rys. 4 Mocowanie korytek przez podwieszenie Źródło: Literatura: [4] Łączenie elementów korytek wykonuje się przez skręcenie śrubami z nakrętkami i podkładkami sprężystymi. Ciągi mocuje się wsporników za pomocą śrub, wykorzystując w tym celu perforację korytek. Pokrywy korytek przykręca się śrubami w taki sposób, aby między korytkiem a pokrywą powstała szczelina wentylacyjna o szerokości równej szerokości podkładki i nakrętki. Przewody wielożyłowe w ciągach poziomych korytek układa się obok siebie bez mocowania. Przewody są wprowadzane i wyprowadzane z korytek przez otwory (perforację) w dnie korytek. W ciągach pionowych przewody tworzące wiązki mocuje się za pomocą odcinków typowego płaskownika perforowanego i śrub odpowiedniej grubości. Puszki odgałęźne do wyprowadzenia poszczególnych obwodów należy mocować bezpośrednio do korytka łub na typowych perforowanych płaskownikach, przymocowanych do dna korytka dwiema śrubami M 4. 4) Instalacje wykonane przewodami wielożyłowymi na drabinkach Ciąg drabinek powstaje z połączenia ze sobą drabinek o długości 6 lub 9 m, przy czym dla ciągów poziomych drabinki o szerokości do 400 mm nie powinny być dłuższe niż 9 m, dla szerokości zaś drabinek do 600 mm, długości odcinków nie powinny przekraczać 6 m. Dla łączenia drabinek o różnych szerokościach służą elementy redukcyjne. Zmiany kierunków ciągów wykonuje się, używając narożnych elementów pionowych lub poziomych. Odgałęzienia od drabinek wykonuje się przy użyciu elementów rozgałęźnych. Przewody na drabinkach należy układać w jednej warstwie, z odstępami równymi dwóm średnicom grubszego przewodu, mocując je jednocześnie do perforacji drabinek. 5) Instalacje wykonane przewodami jednożyłowymi w rurkach układanych po wierzchu Instalacje wykonane przewodami umieszczonymi w rurkach stalowych lub z tworzywa sztucznego, mocowanych na ścianie lub suficie mogą być w wykonaniu zwykłym lub szczelnym. Instalacje tego rodzaju zapewniają ochronę przewodów przed uszkodzeniami mechanicznymi i dlatego stosowane są głównie w pomieszczeniach przemysłowych. Wykonanie instalacji polega w pierwszej kolejności na montażu uchwytów z elastycznymi ramionami do podłoża za pomocą kołków stalowych mocowanych do ściany, kołków z tworzyw sztucznych, za pomocą kleju lub, w przypadku prowadzenia kilku rur równolegle, osadzając uchwyty w listwie zbiorczej. Odstępy między uchwytami przy poziomym układaniu rur powinny wynosić 50—80 cm, przy pionowym zaś od 80 do 100 cm. Łączenie rur wykonuje się dwoma sposobami: 1. jako łączenie przelotowe – za pomocą złączek dwukielichowych lub 2. jako łączenie jednokielichowe, które polega na wsunięciu końca jednej rury W Instalacjach tego rodzaju w wykonaniu szczelnym należy dodatkowo końce rur, przed wciśnięciem do złączek, pokryć cienką warstwa kleju. Ze względu na znaczną wydłużalność cieplną rur z tworzyw sztucznych należy pozostawić w złączkach pewien luz w przypadku połączeń nieklejonych lub stosować kompensację przez wmontowanie rury elastycznej Łuki wykonuje się z rur elastycznych, które w temperaturze 20 oC można formować w rękach, lub z rur twardych, podgrzewając je uprzednio do temperatury ok. 130 oC. W wykonaniu zwykłym rury łączy się z osprzętem przez bezpośrednie wkręcenie nagwintowanych końców rur typu ciężkiego w wyloty puszek, przez włożenie końca rury zwykłej w otwór puszki lub przez zastosowanie wciskanych na rury łączników kielichowych. W przypadku osprzętu w wykonaniu szczelnym stosuje się dodatkowo klejenie. Przed zamocowaniem rur należy sprawdzić, czy nie są one zatkane. Przewody wciąga się dopiero po ułożeniu rur, przy użyciu taśmy stalowej (sprężyny, „stalki”) o grubości ok. 0,54 mm i szerokości 4 mm, zakończonej z jednej strony kulką, a z drugiej uszkiem. W pomieszczeniach, w których instalacja może być narażona na uszkodzenia mechaniczne, należy stosować osłonę do wysokości 1,5 m z rury stalowej lub blachy w przypadku kilku rur ułożonych równolegle. Wszelkie połączenia i rozgałęzienia instalacji powinny być wykonywane wyłącznie w natynkowych puszkach rozgałęźnych. Stosowane w tych instalacjach elementy łączące (złączki karbowane-kompensacyjne) i mocujące (uchwyty) pozwalają łatwo i szybko wykonać instalację elektryczną, a współczesna jakość stosowanych tworzyw i staranność wykonania rur mogą zapewnić właściwy efekt estetyczny. Na krajowym rynku dostępny jest nowy system rurek elektroinstalacyjnych, będący kombinacją klasycznych instalacji rurowych i otwartego układania przewodów. Wzdłużny wycinek rurki (około 20% powierzchni) stanowi pokrywę, która przy obrocie rurki w uchwycie zamyka się. Wykonywanie instalacji w tym systemie jest proste. Najpierw montuje się uchwyty na ścianie lub suficie, następnie w uchwyty wciska się rurki, układa w rurkach przewody i obraca się rurki w uchwycie. System rurek uzupełniają specjalne kształtki (mufa, trójnik i łuk), które są dwuczęściowe i mogą być montowane po zakończeniu układania instalacji. 6) Instalacje wykonane przewodami w listwach i kanałach naściennych Od kilkunastu lat produkuje się na świecie systemy instalacji listwowych i kanałowych przeznaczonych do stosowania we wszystkich rodzajach pomieszczeń: mieszkalnych, ogólnych i przemysłowych. Zadaniem tych systemów jest możliwość prowadzenia w nich równocześnie wielu różnych obwodów: np. elektrycznych, telefonicznych, telewizji kablowej i komputerowych. Zarówno listwy, jak i kanały mają to samo przeznaczenie, są tak samo mocowane do elementów budowlanych. Listwy, nazywane również minikanałami, mają mniejsze wymiary i przekroje poprzeczne niż kanały elektroinstalacyjne, a zatem w kanałach można poprowadzić większą liczbę obwodów lub ułożyć żyły o większych przekrojach. Naścienne kanały elektroinstalacyjne są stosowane w szczególności tam, gdzie wymagane jest zainstalowanie dużej liczby odbiorników i zachodzi konieczność częstej zmiany ich usytuowania przy zachowaniu wysokiej estetyki pomieszczenia. Po wykonaniu trasowania należy przyciąć podstawy listew na odpowiednie długości, wywiercić otwory w podstawach listew i na ścianach w odległości nie większej niż 30 mm na obu końcach listwy i maksimum co 600 mm wzdłuż podstaw. Listwy przypodłogowe i naścienne należy mocować wkrętami z kołkami rozporowymi (rys. 5). Dopuszcza się klejenie podstawy listwy do podłoża. Po zamocowaniu podstaw, przycina się pokrywy listew na odpowiednie długości, uwzględniając przebieg instalacji, odgałęzienia, połączenia z osprzętem instalacyjnym (gniazda, puszki odgałęźne itp.). Po ułożeniu przewodów wewnątrz listwy zakłada się pokrywy listew (rys. 6).
Rys. 5 Mocowanie podstawy listwy za pomocą wkrętów i kołków rozporowych; 1 - pokrywa listwy, 2 - podstawa listwy, 3 - wkręt z łbem stożkowym, Źródło: Literatura: [4]
Rys. 6 Zatrzaskiwanie pokrywy na podstawie listwy naściennej Źródło: Literatura: [4] Instalacje elektryczne w listwach i kanałach naściennych nie wymagają żadnego szczególnego przygotowania podłoża w miejscu ich ułożenia i spełniają wszystkie wymagania stawiane nowoczesnym instalacjom elektrycznym, takie jak: możliwość wymiany instalacji bez naruszania struktury budynku, wygodny i łatwy montaż bez względu na rodzaj konstrukcji budynku, łatwość rozbudowy instalacji, możliwość prowadzenia w jednej obudowie (osłonie) obwodów o różnych napięciach, estetyczny wygląd i wygoda użytkowania. Instalacje listwowe (zwane też minikanałami) polegają na układaniu przewodów w specjalnych listwach mocowanych do ściany przy podłodze (listwy przypodłogowe) lub w pewnej odległości od podłogi (listwy ścienne).W tego typu instalacjach ochrona przeciwporażeniowa przed dotykiem bezpośrednim musi być zapewniona również po zdjęciu pokryw. Minikanały są zwykle jednokomorowe i wyposażone są w pokrywę zatrzaskową. Instalacje w kanałach podobnie jak instalacje listwowe polegają na układaniu przewodów w kanałach mocowanych do ściany przy podłodze (kanały przypodłogowe) lub w pewnej odległości od podłogi (kanały ścienne). Przewody i kabla układane są w kanale o przekroju zwykle prostokątnym. Kanał zamykany jest pokrywami, na których umieszcza się osprzęt. Kanały wytwarzane są zwykle z następujących materiałów: PCV i jego trudno palnych odmian, tworzyw sztucznych bezchlorowych (w razie pożaru nie wydzielających trujących i agresywnie działających na otoczenie gazów) nie podtrzymujących palenia, blachy stalowej ocynkowanej i powlekanej lakierem. Najczęściej stosowane rodzaje kanałów: kanały naścienne i sufitowe otwierane z oddzielną pokrywą, jedno- i wielokomorowe, wyposażone w dodatkowe elementy do maskowania połączeń i rozgałęzień oraz przegrody do oddzielania komór, kanały naścienne i sufitowe z listwą gwoździową, w którą (co około 1 m) wbija się gwoździe mocujące kanały do podłoża, kanały naścienne i sufitowe sprzętowe których wymiary pozwalają na mocowanie w nich puszek sprzętowych (np. do gniazd wtyczkowych), a ich pokrywy mają otwory montażowe o różnych kształtach; kanały tej grupy, o dużych wymiarach, mogą służyć jako kanały doprowadzające i odprowadzające energię z szafek rozdzielczych, kanały do oprzewodowania - służące do poziomego lub pionowego układania przewodów w skrzynkach lub szafach rozdzielczych, kanały zasileniowe - są to krótkie odcinki kanałów służące do ochrony i osłony przejść przewodów z szafek rozdzielczych (lub sterowniczych) do kanałów instalacyjnych, kanały podparapetowe - są to kanały przeznaczone do montażu pod parapetami okien; w kanałach tych można mocować puszki i gniazda wtyczkowe, podobnie jak w kanałach naściennych, kanały do mocowania opraw oświetleniowych. Oprócz kanałów naściennych w wielu obiektach konieczne jest układanie instalacji w podłodze. Obok tradycyjnego wykorzystania do tego celu rur stalowych coraz częściej stosowane są kanały ułożone w podłodze. Wewnątrz kanałów układa się kable i przewody. Kanały wykonywane są w stropie, w czasie wykonywania konstrukcji budynku lub w warstwie podłogowej, w czasie wykonywania prac wykończeniowych. Stosowane są różne techniki wykonywania kanałów, jak np.: z wykorzystaniem pokryw (klap) w podłogach podwójnych, z budową instalacji w podłogach pustakowych z wykorzystaniem pokryw uchylnych lub puszek rewizyjnych, z kanałami współpoziomymi otwieranymi na całej długości, montowanymi w wylewce podłogi betonowej. 7) Instalacje wykonane przewodami wtynkowymi i w rowkach prefabrykowanych Instalacje wykonane przewodami wtynkowymi były i są obecnie nadal najczęściej stosowane w budownictwie mieszkaniowym i ogólnym, ponieważ należą do instalacji najtańszych zarówno pod względem kosztu materiałów, jak i kosztów robocizny. Instalacje te nadal dopuszczone są do wykonywania w nowych obiektach budowlanych przy spełnieniu następujących warunków : przewody na całej długości powinny być pokryte warstwą tynku o grubości co najmniej 5 mm, trasy ułożenia przewodów powinny być równoległe do krawędzi ścian i sufitów. Instalacje wtynkowe nie mogą być układane na ścianach wykonanych z materiałów łatwopalnych ani na ścianach wykonanych z płyt gipsowo-papierowych. W nowych instalacjach coraz częściej rezygnuje się ze stosowania puszek rozgałęźnych (podsufitowych), których funkcję przejmują puszki do zabudowy gniazd i łączników o zwiększonej głębokości. W puszkach tych na ich dnie wykonuje się połączenia przewodów przy użyciu zacisków odgałęźnych lub złączek typu WAGO. Instalacje w rowkach prefabrykowanych są zbliżone swoją budową do instalacji wtynkowych. Rowki przygotowuje się w czasie wznoszenia budynku, co wymaga koordynacji wykonywania prac budowlanych. Nie przewiduje się kucia rowków w procesie budowy instalacji elektrycznej. Po ułożenia przewodów w rowkach wypełnia się je zaprawą łatwą do ewentualnego usunięcia. Zaletą przedstawianych instalacji wtynkowych jest niski koszt i duża estetyka wnętrz z tak wykonanymi instalacjami, porównywalna z wnętrzami wyposażonymi w instalacje wykonane w rurkach umieszczonych pod tynkiem. Wadą instalacji wtynkowych jest ich niewymienialność oraz, przy nieostrożnym użytkowaniu pomieszczeń, podatność na uszkodzenia. 8) Instalacje wtynkowe Sposób prowadzenia i mocowania przewodów zależy od rodzaju podłoża oraz od technologii robót budowlanych. W budownictwie tradycyjnym przewody układa się mocując je do podłoża za pomocą klamerek. Przewody należy prowadzić równolegle bądź prostopadle do podłóg i sufitów. Do ścian i sufitów betonowych przewody należy przyklejać. Mocowanie przewodów przed pokryciem ścian czy sufitów tynkiem powinno być wykonane w sposób nie niszczący izolacji przewodów: za pomocą gipsu, klejów, taśm izolacyjnych samoprzylepnych lub ewentualnie przy użyciu specjalnych gwoździ pokrytych materiałem izolacyjnym. Wszystkie połączenia przewodów instalacyjnych powinny być wykonywane tylko w puszkach rozgałęźnych wykonanych z materiałów izolacyjnych. Do wykonania instalacji wtynkowych stosuje się przewody wtynkowe wielożyłowe o izolacji polwinitowej typu DYt. Można również układać w tynku przewody płaskie typu DYp, YDYp. Puszki należy osadzać na ścianach tynkowanych przez ich zagipsowanie. Na ścianach drewnianych puszki należy mocować za pomocą wkrętów do drewna. Można je również przyklejać do ścian. Na podłożu z materiałów łatwo palnych, np. na drewnie, można układać przewody na warstwie zaprawy grubości co najmniej 5 mm, oddzielającej przewód od ściany. Można układać bezpośrednio na podłożu z materiałów łatwo palnych przewody mające dwie warstwy izolacji, tzn. izolację żyły oraz wspólną powłokę izolacyjną, pod warunkiem, że zabezpieczenie obwodu wynosi nie więcej niż 16 A. Na przewody narzuca się zaprawę gipsową w odstępach około 50 cm, a następnie pokrywa się tynkiem. 9) Instalacje w rurkach pod tynkiem Instalacje umieszczone w rurkach pod tynkiem należą do instalacji z przewodami wymienialnymi i stosowane są głównie w pomieszczeniach mieszkalnych oraz o przeznaczeniu ogólnym. Należą do instalacji niewidocznych dla użytkownika, zapewniają najwyższy poziom estetyczny, ale wadą ich jest duża pracochłonność i koszt wykonania. Mogą być wykonywane tam, gdzie dopuszczalne jest kucie bruzd w ścianach i sufitach oraz przewidywane jest pokrycie ścian i sufitów warstwą tynku. Rurki instalacyjne są jednościenne, gładkie lub karbowane, przeznaczone do prowadzenia przewodów w budynkach. Duża wytrzymałość mechaniczna rurek umożliwia ich umieszczenie w betonie. Najczęściej dostępne są rurki o średnicach: 16, 20, 25, 32 oraz 40 mm. Rurki mogą być wykonane z materiałów niepalnych i zaopatrzone w linkę stalową ułatwiającą wciąganie przewodów. Na rynku dostępne są również wykonywane na zamówienie użytkownika rurki elektroinstalacyjne z wciągniętymi przewodami gotowe do zainstalowania. Nierozłączną częścią systemu instalacji są puszki podtynkowe osadzane w murze lub – jeżeli pozwalają na to względy konstrukcyjno-budowlane - w ścianach betonowych. Osobną grupę stanowią puszki przeznaczone do mocowania w ściankach szkieletowych. Puszki takie, wyposażone w kołnierz, mocuje się w otworze dopasowanym do średnicy zewnętrznej zasadniczej części puszki 10) Instalacje zatapiane w konstrukcjach Instalacje zatapiane w konstrukcjach stosowane są obecnie rzadko, najczęściej w budownictwie ogólnym. Są one przygotowywane w czasie produkcji ścian i stropów w formie prefabrykatów lub, w przypadku konstrukcji monolitycznych, w trakcie wykonywania ścian. W budownictwie betonowym prefabrykowanym rozróżnia się zasadniczo dwie metody produkcji: lokalną i wielkopłytową. W metodzie lokalnej na miejscu ustawia się oszalowanie, które następnie zalewa się płynnym betonem. W metodzie wielkopłytowej, stosowanej obecnie w budownictwie mieszkaniowym bardzo rzadko, elementy ścienne i sufitowe produkowane były przemysłowo. W instalacjach zatapianych wszystkie puszki i rurki muszą być zamocowane w oszalowaniu przyszłych elementów ściennych lub sufitowych. System instalacyjny musi spełniać wysokie wymagania pod względem obciążalności mechanicznej, gdyż elementy instalacyjne poddane znacznemu naciskowi muszą zachować pełną stabilność. System obejmuje puszki osprzętowe łączące, skrzynki łączące i oraz puszki sufitowe. Do zainstalowania puszek i skrzynek rozgałęźnych wykorzystuje się puste rury przewodowe. Puszki, rury oraz skrzynki tworzą zamknięty system. Muszą one być dokładnie do siebie dopasowane, aby zapewnić szczelność systemu. Przy betonowaniu na miejscu budowy stosuje się przeważnie oszalowanie drewniane, do którego puszki mocowane są gwoździami lub wkrętami. Przy stosowaniu oszalowania stalowego puszki mocowane są przy użyciu specjalnych plastikowych kołków rozporowych lub śrub spawanych punktowo do oszalowania. Nowością jest barwne znakowanie elementów: kolorem zielonym oznaczone są elementy frontowe przeznaczone do montażu na oszalowaniu, kolorem żółtym oznaczone są tylne części puszki przeznaczonej do wbudowania w ścianę, kolorem czerwonym oznaczone są tylne części przeznaczone do montażu w suficie, kolorem szarym oznaczone są elementy przeznaczone do mocowania i łączenia. Montaż instalacji rozpoczyna się od umocowania na oszalowaniu elementów zielonych. Po wykonaniu ścian i stropów wciąga się przewody i mocuje sprzęt. 11) Montaż instalacji przewodami grzejnymi Układania przewodów grzejnych w celu ogrzewania lub dogrzewania pomieszczeń, czyli tzw. ogrzewania podłogowego. Na warstwie izolacyjnej (styropian, twarda wełna mineralna) o grubości 2—5 cm, wylewa się cienką (1 cm) warstwę betonu. Na niej (po zastygnięciu betonu) rozkłada się równomiernie kabel na listwie lub siatce montażowej i pokrywa się 3—7 cm warstwą betonu. W miejscach, w których jest planowane późniejsze ustawienie mebli, wanien, brodzików itp., nie należy układać kabli grzejnych. Nie należy stosować mniejszych odstępów między zwojami przewodu niż podaje producent przewodów. W przypadku przewidywania regulacji ogrzewania podłogi przy użyciu termostatu, należy między dwiema gałęziami grzejnymi umieścić w betonie rurkę o średnicy 5/8” do umieszczenia w niej czujnika podłogowego lub zamontować na ścianie pomieszczenia czujnik powietrzny. W przypadku podłogi z desek, przewód układa się na warstwie izolacyjnej miedzy legarami. Można układać przewody grzejne na istniejącej podłodze nawet drewnianej po rozprowadzeniu warstwy, uplastycznionej masy betonowej (2 cm), w której układa się przewód grzejny. 13) Instalacje kanałowe w podłogach Przewody rozprowadzane są w dzielonych kanałach (rurkach) podłogowych z blach lub PVC. Stanowiska pracy są wyposażone w puszki podłogowe (kasetony, rewizje), w których montuje się dowolny zestaw gniazd. Puszki podłogowe wkomponowane są w sieć kanałów (rurek) podłogowych. Całość umieszczona jest w szlichcie i pokryta dowolną wykładziną. Kanały mogą być w podłogach: - betonowych (warstwa konstrukcyjna lub szlichta), - podwójnych (puszki z osprzętem montowane w płycie górnej), - pustakowych (puszki montowane w warstwie wierzchniej podłogi). Puszki podłogowe różnią się rodzajami pokryw (uchylne, ślepe), funkcją (rewizyjne i na osprzęt), liczbą instalowanych gniazd. Uzupełnieniem kanałów podłogowych są kanały napodłogowe układane wzdłuż ścian. 14) Instalacje wykonywane przewodami szynowymi Stosuje się je w halach fabrycznych w razie zmian zakresu i rodzaju produkcji, powodujących konieczność przegrupowania, wymiany bądź zainstalowania nowych maszyn. Stałe połączenie maszyn z siecią zasilającą za pomocą kabli lub przewodów ułożonych w rurach utrudnia przestawienie maszyny. Przewody szynowe wykonane z łączonych ze sobą gotowych elementów, umożliwiają wykonanie od nich odgałęzień co 1 m bez potrzeby wyłączania napięcia. Odległość między punktami podparcia (zawieszenia) przewodów szynowych nie powinna przekraczać 6 m. Ciąg szynowy można ułożyć na podporach, wysięgnikach lub podwiesić na linkach lub prętach. Skrzynki bezpiecznikowe należy mocować do dodatkowych podpór, aby zapobiec kołysaniu się przewodu szynowego podczas wymiany wkładki bezpiecznikowej. Montaż przewodów szynowych należy prowadzić według instrukcji producenta. Do zasilania urządzeń i odbiorników ruchomych takich jak suwnice lub elektrowciągi oraz w pomieszczeniach z dużą ilością często przestawianych maszyn i narzędzi, wykorzystuje się przewody szynowe ślizgowe. 15) Instalacje elektryczne prowadzone w podłożu i na podłożu palnym Do wykonywania ścian konstrukcyjnych i działowych w budynkach zwykle stosuje się materiały niepalne, jednak w dużej mierze ściany konstruowane są także z surowców palnych. Instalacje elektryczne w budynkach mogą być prowadzone w podłożach i na podłożach niepalnych (np. na ścianach betonowych, z cegły, gipsowych, z płyt gipsowo-kartonowych, itp.) lub na podłożach palnych (np. na ścianach z płyt drewnianych, pilśniowych, wiórowych, sklejek, itp.). Instalacje mogą być również prowadzone na panelach sufitów podwieszanych, boazeriach, tapetach lub innych wykładzinach ściennych i podłogowych wykonanych z tkanin lub tworzyw sztucznych.Miejscem, w którym również występują instalacje elektryczne, są meble (np. instalacje oświetlenia wewnątrz szafy czy sekretarzyka) oraz coraz częściej wydzielone garderoby. Materiały te są materiałami palnymi. Ich kontakt z instalacjami elektrycznymi wymaga szczególnego uwzględnienia istniejącego zagrożenia pożarowego, co należy uwzględnić przy doborze przewodów, sprzętu, osprzętu oraz zabezpieczeń. a) Instalacje elektryczne w budynkach o zwiększonym zagrożeniu pożarem W budynkach o zwiększonym zagrożeniu pożarowym zaleca się stosowanie przewodów i kabli bezhalogenowych które nie wydzielają toksycznych spalin pod działaniem ognia. Przewody i kable bezhalogenowe, są to przewody o konstrukcji zbliżonej do przewodów YDY, YLY o izolacji, powłoce wypełniającej i powłoce zewnętrznej z tworzyw bezhalogenowych dzięki czemu nie wydzielają podczas spalania chlorowodorów tzn. gazów i dymów toksycznych i korozyjnych. Przeznaczone są do instalacji w budynkach, w których występują zaostrzone wymagania przeciwpożarowe (hotele, hale sportowe, supermarkety, tunele, metra itp.). Ich oznaczenia odbiegają często od zasad podanych w w/w tabelach, na przykład kabel bezhalogenowy N2XCH. Kable bezhalogenowe nie powodują rozprzestrzeniania ognia i przy tym nie emitują toksycznych lub agresywnych produktów gazowych. Kable bezhalogenowe dzielą się na: a) kable bezhalogenowe nierozprzestrzeniające płomienia stosowane w obiektach o podwyższonych Kable bezhalogenowe ognioodporne dzielą się na: - kable kategorii C — przez 3 godziny i temperaturze do 950oC, - kable kategorii W — przez 15 minut przy jednoczesnym działaniu wody, - kable kategorii Z — przez 15 minut z jednoczesnym działaniem udaru mechanicznego. Kable ognioodporne stosuje się do zasilania urządzeń, których działanie jest w warunkach pożaru niezbędne, jak: - oświetlenie awaryjne, - wyciągi dymu, - systemy alarmowe, - windy osobowe b) instalacje elektryczne prowadzone wewnątrz ścian i przegród budowlanych Wewnątrz ścian, sufitów i podłóg wykonywanych z płyt palnych, gdzie w środku występuje wypełnienie izolacyjne (często również palne), występują znacznie gorsze warunki odprowadzania ciepła niż na zewnątrz ścian. Wnętrze ściany wypełnione jest przeważnie w całości lub w części materiałem izolacyjnym. Po zabudowaniu ściany nie jest możliwe dokonywanie oględzin fragmentów instalacji prowadzonej w ścianie. Z tego powodu przy wyborze tego sposobu prowadzenia instalacji należy zachować szczególną ostrożność, aby tak wykonana instalacja elektryczna przy wystąpieniu jakichkolwiek uszkodzeń nie stała się przyczyną pożaru. Montaż instalacji nie powinien naruszać w zasadniczy sposób struktury ściany. Instalacja powinna być wymienialna. Proponuje się następujące sposoby układania przewodów: - w rurach instalacyjnych z tworzyw sztucznych niepodtrzymujących i nierozprzestrzeniających płomienia, - w rurach instalacyjnych metalowych (zastosowanie w pomieszczeniach w których zagrożenie pożarowe - w korytkach i na drabinkach instalacyjnych metalowych (przewodowych lub/i kablowych) w przestrzeni - w kanałach instalacyjnych podłogowych metalowych i z tworzyw sztucznych niepodtrzymujących Do układania przewodów w rurach instalacyjnych należy stosować rury np. z PVC lub metalowe (w warunkach szczególnego zagrożenia). Rury powinny być zamocowane do podłoża za pomocą uchwytów, z tym że do rur metalowych należy stosować uchwyty metalowe. Należy stosować gniazda wtyczkowe i łączniki w wykonaniu podtynkowym, przystosowane do mocowania za pomocą wkrętów w puszkach instalacyjnych podtynkowych. Odgałęzienia przewodów należy wykonywać w puszkach instalacyjnych odgałęźnych podtynkowych. Należy stosować puszki z PVC lub z innych tworzyw niepodtrzymujących i nierozprzestrzeniających płomienia. W budynkach, gdzie wymagane są warunki wysokiego bezpieczeństwa pożarowego, należy stosować puszki metalowe. c) instalacje elektryczne układane po wierzchu ścian i przegród budowlanych Proponuje się następujące sposoby układania przewodów instalacyjnych : - w listwach lub kanałach instalacyjnych naściennych wykonanych z materiałów niepalnych - w listwach z PVC, - w kanałach z blachy stalowej lub aluminiowej (zastosowanie w pomieszczeniach użyteczności publicznej), - w rurach instalacyjnych wykonanych z materiałów niepalnych lub niepodtrzymującychi nierozprzestrzeniających płomienia, np. w rurach instalacyjnych PVC i w rurach instalacyjnych metalowych (zastosowanie w uzasadnionych technicznie przypadkach), - w korytkach i na drabinkach instalacyjnych metalowych (przewodowych lub/i kablowych; - przewodami wielożyłowymi ułożonymi na ścianie, mocowanymi do podłoża za pomocą d) Instalacje elektryczne układane w meblach. We wnętrzu lub na powierzchni mebli można układać przewody, instalować gniazda wtyczkowe, łączniki i oprawy oświetleniowe pod warunkiem, że instalacja będzie zasilana napięciem jednofazowym nieprzekraczającym 230V. Prąd obciążenia instalacji nie powinien przekraczać 16A. Połączenie z instalacją elektryczną pomieszczenia należy wykonywać jako połączenie stałe lub za pomocą gniazda wtyczkowego w instalacji pomieszczenia. Instalacje układane w meblach mogą być wykonane: - przewodem sztywnym do połączenia przewidzianego jako połączenie zainstalowane na stałe, - przewodem giętkim, jeżeli połączenie jest wykonane za pomocą wtyczki i gniazda wtyczkowego. Zaleca się stosowanie przewodów o przekroju 2,5mm2 Cu. Przewody giętkie, jeżeli nie zasilają gniazda wtyczkowego, mogą mieć przekrój 0,75mm2 , pod warunkiem że ich długość nie przekracza 10m. Przewody należy układać w rurach lub kanałach instalacyjnych. Rury i kanały instalacyjne powinny być mocowane do mebli za pomocą uchwytów. Przewody powinny być zabezpieczone przed rozciąganiem i skręcaniem. Sprzęt i osprzęt instalacyjny powinien być w wykonaniu natynkowym, obudowany z każdej strony, mocowany do mebli za pomocą wkrętów. Oprawy oświetleniowe do mocowania w meblach (również inne urządzenia) powinny mieć temperaturę nie przekraczającą 90o C w czasie normalnej pracy, a w przypadku uszkodzenia 115o C. Oprawy powinny być instalowane w bezpiecznych odległościach od elementów łatwo palnych i w odpowiedni sposób ustawione według informacji podanych w instrukcji producenta. W oprawach nie należy instalować źródeł światła o większej mocy niż podana na oprawie. Jeżeli zainstalowane urządzenie podczas normalnej pracy nagrzewa się do temperatury 90oC i powoduje podwyższenie temperatury w najbliższym otoczeniu do wartości mogącej wywołać pożar, należy zainstalować wyłącznik sterowany drzwiami w meblach, aby zasilane odbiorniki były odłączone, gdy drzwi mebli są zamknięte. Wyłącznik taki zaleca się stosować we wszystkich meblach, w których występuje instalacja elektryczna. |
| Zmieniony: Czwartek, 02 Luty 2012 10:45 |
