Sprawdzanie środków ochrony

Spis treści

 

      1. Sprawdzanie środków ochrony przeciwporażeniowej

      3.1. Sprawdzenie ciągłości elektrycznej przewodów
      Ciągłość elektryczna przewodów ochronnych przyjmowana jest jako jeden z warunków koniecznych, potwierdzających skuteczność ochrony przy uszkodzeniu, w tym ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania.
      Zgodnie z PN-HD 60364-6 sprawdzanie ciągłości przewodów jest wymagane w odniesieniu do:
      a) przewodów ochronnych (PE), przewodów wyrównawczych (PB)  połączeń wyrównawczych głównych i miejscowych
          oraz przewodów uziemiających,
      b) przewodów czynnych - w przypadku pierścieniowych obwodów odbiorczych przyłączonych do jednego punktu obwodu
          zasilającego.
      Sprawdzenie skuteczności środków ochrony sprowadza się zwykle do wykonania pomiaru impedancji pętli zwarcia L - PE w całym torze zasilania i dlatego nie ma potrzeby sprawdzać dodatkowo ciągłość pętli zwarciowej.
      W niektórych wskazaniach norma zezwala, pod pewnymi warunkami, na odstąpienie od pomiaru impedancji pętli zwarciowej, w zamian za sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych.
      Brak ciągłości w obwodach instalacji elektrycznej niekorzystnie wpływa na:
      - normalne funkcjonowanie instalacji i wyposażenia,
      - skuteczność ochrony od porażeń,
      - poprawne przeprowadzanie prób bądź pomiarów.

      Podczas próby ciągłości przewodów ochronnych, użyty w tym celu miernik przyłącza się w takich miejscach, aby pomiar obejmował wszystkie połączenia przewodów na badanym odcinku.
      Próba związana z próbą ciągłości przewodów powinna być wykonana przy użyciu źródła prądu stałego (d.c.) lub przemiennego (a.c.) o wartości 4 do 24 V, w stanie jałowym bez obciążenia (przy obwodzie otwartym) oraz prądem pomiarowym na najniższym zakresie nie mniejszym niż 0,2 A. Prąd stosowany podczas próby powinien być dostatecznie mały, aby nie stwarzał ryzyka pożaru lub wybuchu. Przepływ prądu pomiarowego (czas próby) powinien być ≥ 10 s. Największy dopuszczalny błąd roboczy (±30%) powinien obejmować wartości od 0,2 Ω do 2 Ω.
      Wymaga się, aby rezystancja całego pojedynczego połączenia wyrównawczego głównego lub miejscowego, niezależnie od długości i ilości połączeń, nie przekroczyła wartości 1 Ω.
      Dla odbiorników ręcznych lub przenośnych można przyjąć, jako zasadę wiedzy technicznej, największą dopuszczalną rezystancję żył ochronnych przewodów ruchomych odbiorników ręcznych i przenośnych określoną w normie niemieckiej DIN VDE 0701/0702 (2008), według której dla przewodów o długości nieprzekraczającej 5 m wymaga się RPE ≤ 0,3 Ω. Dla przewodów dłuższych dodaje się 0,1 Ω na każde dodatkowe 7,5 m długości, ale nie więcej niż 1 Ω.
     Próbę ciągłości elektrycznej przewodów ochronnych można wykonać metodą techniczną lub przy użyciu miernika spełniającego wymagania normy PN-EN 61557-10:2013-11 wersja polska. Bezpieczeństwo elektryczne w niskonapięciowych sieciach elektroenergetycznych o napięciach przemiennych do 1 000 V i stałych do 1 500 V -- Urządzenia przeznaczone do sprawdzania, pomiarów lub monitorowania środków ochronnych -- Część 10: Wielofunkcyjne urządzenia pomiarowe do sprawdzania, pomiarów lub monitorowania środków ochronnych (Rys. 1 i 2).
      Do sprawdzania ciągłości elektrycznej przewodów nie powinno się stosować megaomomierzy ani zwykłych multimetrów, ze względu na zbyt mały prąd wyjściowy i zbyt duży błąd w wymaganym zakresie pomiarowym (od 0,2 Ω do 2 Ω).

      Przykłady sprawdzania ciągłości elektrycznej:
      a) przewodu głównego połączenia wyrównawczego przedstawia rysunek 1,
      b) w pierścieniowych obwodzie gniazd wtyczkowych - rysunek 2


Rys. 1. Przykład próby ciągłości przewodu głównego połączenia wyrównawczego PB
miedzy rurą kanalizacyjną a główna szyną wyrównawczą GSW

 


Rys. 2. Próba ciągłości pierścieniowego obwodu gniazd wtyczkowych

      Ciągłość przewodów ochronnych przyjmowana jest jako jeden z warunków koniecznych, potwierdzających skuteczność ochrony dodatkowej (ochrony przy uszkodzeniu), w tym ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania. Skuteczność ochrony przy uszkodzeniu sprowadza się zwykle do wykonania pomiaru impedancji pętli zwarcia L - PE w całym torze zasilania i dlatego nie ma potrzeby w tym przypadku sprawdzać dodatkowo ciągłość pętli zwarciowej.
      W niektórych wymaganiach norma zezwala, pod pewnymi warunkami, na odstąpienie od pomiaru impedancji pętli zwarciowej, w zamian za sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych

      Sprawdzanie ciągłości przewodów połączeń wyrównawczych głównych i miejscowych wykonuje się mierząc rezystancję przewodu.

      3.2. Próba ciągłości przewodów wyrównawczych głównych polega na wykonaniu pomiaru rezystancji R między każdą częścią przewodzącą dostępną a najbliższym punktem głównego przewodu wyrównawczego, który ma zachowaną ciągłość z uziomem. Zmierzona rezystancja R powinna spełniać warunek:

      gdzie:
      Uc - spodziewane napięcie dotykowe określone w tablicy 1,
      Ia - prąd wyłączający urządzenie ochronne w wymaganym czasie, w A..

Tablica 1. Spodziewane napięcie dotykowe

      3.2 Próba ciągłości elektrycznej przewodów wyrównawczych miejscowych polega na sprawdzeniu, czy zmierzona rezystancja R między równocześnie osiągalnymi częściami przewodzącymi dostępnymi i częściami przewodzącymi obcymi spełnia warunek:

      gdzie:
      UL - napięcie dotykowe dopuszczalnie długotrwale; 50 V- warunki normalne, 25 V- np. plac budowy;
      Ia - prąd wyłączający urządzenie ochronne w wymaganym czasie 0,2; 0,4 lub 5 s.

     3.4. Przykład sprawdzenia ciągłości elektrycznej przewodu ochronnego metodą techniczną
      Układ do pomiaru rezystancji przewodów instalacji metodą techniczną, zasilany z obcego źródła o napięciu przemiennym od 4 do 24 V, przedstawiono na rysunku 2a.

 


Rys. 2a. Układ do pomiaru rezystancji przewodów ochronnych

Oznaczenia: I - prąd obciążenia, RL - rezystancja przewodów pomiarowych, Tr - transformator zasilający min. 150 VA,
W - wyłącznik,  Rr - potencjometr regulacyjny, GSW – główna szyna wyrównawcza (uziemiająca).

      Rezystancje mierzonego odcinka przewodu ochronnego i/lub przewodu ochronnego połączenia wyrównawczego mierzy się pomiędzy główną szyną wyrównawczą a ustalonym odcinkiem przewodu ochronnego (Rys. 2a).
      W metodzie tej mierzy się dwa napięcia:
      U1 przy wyłączonym wyłączniku W;
      U2 przy włączonym wyłączniku W i prądzie obciążenia I w obwodzie.
      W pomiarze należy również uwzględnić wartość rezystancji przewodów pomiarowych RL.  

      Rezystancję odcinka przewodu ochronnego oblicza się ze wzoru:

      Pomiar rezystancji przewodów ochronnych można wykonać również przy użyciu mostka mostka Thomsona lub miernikiem do pomiaru małych rezystancji.

   

▲ do góry

      3.2. Sprawdzanie środków ochrony podstawowej

      Ochrona podstawowa (ochrona przed dotykiem bezpośrednim) zapewnia ochronę urządzeń, instalacji i wyposażenia w warunkach normalnych, uniemożliwiając kontakt z czynnymi częściami elektrycznymi.
      Sprawdzanie środków ochrony podstawowej polega na:
      a) oględzinach w celu potwierdzenia, czy urządzenie elektryczne stanowiące część instalacji stałej:
          - spełnia wymagania bezpieczeństwa odpowiednich norm wyrobu (oznaczenia lub świadectwa),
          - zostało prawidłowo dobrane i zainstalowane zgodnie z PN-HD 60364 i instrukcjami producenta,
          - nie posiadaja widocznych uszkodzeń, wpływających na pogorszenie stanu bezpieczeństwa,
      b) badaniu stanu izolacji obwodów instalacji i urządzeń elektrycznych.

      3.2.1 Oględziny
      Według normy PN-HD 60364-6 oględziny urządzeń i instalacji elektrycznych objętych kontrolą stanu technicznego powinny obejmować:
      a) sposób ochrony i rodzaj zastosowanych środków ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym,
      b) rodzaj zastosowanych budowlanych środków ochrony przeciwpożarowej, obecność przegród ogniowych
         i innych środków zapobiegających rozprzestrzenianiu się ognia oraz ochrony przed skutkami działania ciepła,
      c) dobór przewodów i ich zabezpieczeń z uwagi na obciążalność prądową i spadek napięcia,
      d) dobór i nastawienie urządzeń monitorujących i sygnalizacyjnych,
      e) dobór i usytuowanie urządzeń do odłączania izolacyjnego i łączenia,
      f) dobór urządzeń i środków ochrony, właściwych ze względu na spodziewane narażenia środowiskowe,
      g) prawidłowe oznaczenie przewodów neutralnych i ochronnych,
      h) przyłączenie łączników jednobiegunowych do przewodów fazowych,
      i) obecność wymaganych schematów i napisów ostrzegawczych,
      j) oznakowanie przewodów i ich zacisków oraz urządzeń zabezpieczających,
      k) poprawność połączeń przewodów liniowych,
      l) obecność i poprawność połączeń przewodów ochronnych, w tym przewodów ochronnych połączeń
         wyrównawczych głównych i połączeń wyrównawczych miejscowych,
      m) dostępność urządzeń w celu obsługi, identyfikacji i konserwacji (niezastawione przejścia i dojścia).

      W trakcie oględzin poszczególnych środków ochrony podstawowej należy zwrócić uwagę na to, czy:
      a) izolacja części czynnych wykonana jest w taki sposób, aby jej usunięcie było możliwe tylko przez zniszczenie.
          i czy jest odporna na wilgoć, ciepło, drgania, zapylenie, na jakie może być narażona w warunkach eksploatacji,
      b) obudowy stosowane w celu zapewnienia ochrony podstawowej, skutecznie zapobiegają dostępowi do części czynnych
          i mają stopień ochrony zapobiegający wpływom zewnętrznym, co najmniej: IPXXB lub IP2X, natomiast górne powierzchnie
          przegród lub obudów, które są łatwo dostępne, posiadają stopień ochrony co najmniej IPXXD lub IP4X,
      c) obudowy mają prawidłowo uszczelnione otwory do wprowadzania przewodów oraz mają zaślepione nieużywane otwory do
          wprowadzania przewodów, jeżeli to konieczne,
      d) obudowy są trwale zamocowane, a usuniecie ich powinno możliwe jedynie przy użyciu narzędzi lub po wyłączeniu napięcia
          z części czynnych znajdujących się wewnątrz nich,
      e) przeszkody i umieszczenie poza zasięgiem ręki (stosowne tylko w instalacjach dostępnych dla osób wykwalifikowanych lub
          poinstruowanych lub pozostających pod ich nadzorem) uniemożliwiają przypadkowemu zbliżeniu ciała i niezamierzonemu
          dotknięciu części czynnych w trakcie normalnej obsługi urządzeń czynnych oraz czy stosowane zwykle w pomieszczeniach
          ruchu elektrycznego przeszkody są zabezpieczone przed niezamierzonym ich usunięciem, bez użycia klucza lub narzędzia.

      3.2.2 Badanie stanu izolacji (patrz artykuł pt. "Pomiary rezystancji izolacji").

▲ do góry

      3.3. Sprawdzanie środków ochrony przy uszkodzeniu

      3.3.1. Samoczynne wyłączenie zasilania jest najczęściej stosowanym środkiem ochrony przy uszkodzeniu; wymagane dla ochrony przed porażeniem elektrycznym, a także do zabezpieczenia instalacji i urządzeń przed stanami zakłóceń ich pracy lub zniszczeniem.
      Ochrona przy uszkodzeniu przez samoczynne wyłączenie zasilania będzie skuteczna wtedy, gdy w wyniku zwarcia o pomijalnej impedancji pomiędzy przewodem liniowym L a częścią przewodzącą dostępną lub przewodem ochronnym PE (PEN) w obwodzie, urządzenie ochronne samoczynnie wyłączy zasilanie instalacji w wymaganym czasie i nie zostały przekroczone wartości napięcia dotykowego dopuszczalnie długotrwałego UL.
      3.3.2. Maksymalne czasy wyłączani, według  normy PN-HD 60364-4-41, podane w tablicy 2, powinny być stosowane do obwodów końcowych o prądzie nieprzekraczającym 32 A.

Tablica 2. Maksymalne czasy wyłączenia

      W układzie TN czas wyłączenia zasilania nie dłuższy niż 5 s można przyjąć dla obwodów rozdzielczych oraz pod pewnymi warunkami, w obwodach odbiorczych o prądzie znamionowym większym niż 32 A.
      W układzie TT największy dopuszczalny czas wyłączenia zasilania nieprzekraczający 1 s można przyjąć dla obwodów rozdzielczych oraz, pod pewnymi warunkami, w obwodach odbiorczych o prądzie znamionowym większym niż 32 A.

     3.3.3. Cechy charakterystyczne  układu sieciowego TN
      Układ sieciowy TN charakteryzuje się następującymi cechami: (Rys. 317)
      a) jeden punkt układu powinien być bezpośrednio uziemiony; najczęściej jest to punkt neutralny transformatora przyłączony
          bezpośrednio do uziomu roboczego RB. Uziemienie RB zapewnia utrzymanie na niższym poziomie napięcia względem
          ziemi, które w układzie trójfazowym jest  równe napięciu fazowemu;
      b) części przewodzące dostępne instalacji elektrycznej niskiego napięcia są z tym punktem połączone za pomocą
          przewodów ochronnych PE (PEN);
      c) wymagane jest wielokrotne uziemianie przewodów ochronnych (PE i PEN). Jeżeli są dostępne inne skuteczne uziemienie,
          to zaleca się uziemiać przewody ochronne wszędzie tam, gdzie jest to możliwe. Dodatkowe uziemienia przewodu
          ochronnego, rozmieszczone możliwe równomiernie, mogą być niezbędne, aby w razie uszkodzenia potencjał przewodu
          ochronnego był możliwie zbliżony do potencjału ziemi.
      d) metaliczna pętla zwarciowa w układzie obejmuje przewód ochronny i przewód liniowy oraz rozległą sieć uziomów;
      e) większy w układzie TN prąd zwarcia doziemnego powoduje, że już pierwsze zwarcie do ziemi jest wyłączane
          samoczynnie przez zastosowane urządzenia ochronne.

      3.3.4. Samoczynne wyłączenie zasilania w układzie TN

      Wymaga się według normy PN-HD 60364-4-41 dla układu TN, aby wszystkie części przewodzące dostępne instalacji były bezpośrednio przyłączone przewodem ochronnym do głównego zacisku uziemiającego instalacji , który powinien być połączony z uziemionym punktem układu zasilania.

      W układzie TN mogą być stosowane następujące urządzenia zabezpieczające do ochrony przy uszkodzeniu:
      - zabezpieczenie przetężeniowe (wyłączniki nadprądowe lub bezpieczniki), w celu ograniczenia cieplnych
        i elektrodynamicznych skutków zwarć,
      - zabezpieczenie różnicowoprądowe (RCD).

      Urządzenie RCD może być stosowane do ochrony przy uszkodzeniu obok przewidzianego dla danego obwodu zabezpieczenia przetężeniowego (np. bezpiecznika topikowego lub wyłącznika nadprądowego) . Może to być również wyłącznik nadprądowy wyposażony w przekaźnik różnicowoprądowy.
      Przykłady przyłączania odbiorników i ich środków ochrony w układzie TN przedstawiono na rysunku 3.

Rys. 3. Przykłady przyłączania odbiorników i ich środków ochrony w układzie TN
Oznaczenia: 1 - wyłącznik nadprądowy z członem różnicowym, 2- wyłącznik różnicowoprądowy 2- biegunowy,
3 - wyłącznik nadprądowy 1 - biegunowy, 4 - wyłącznik nadprądowy 3 - biegunowy, 5 - wyłącznik różnicowoprądowy 4 - biegunowy.

      3.3.1.1. Sprawdzenie zgodności z postanowieniami normy PN-HD 60364-4-41 odnośnie spenienia warunków ochrony przed porażeniem elektrycznym przez samoczynnego wyłączenia zasilania polega na:
      1) pomiarze impedancji pętli zwarciowej, zgodnie z normą PN-HD 60364-6. Jeżeli do wyłączenia zasilania zastosowano
          wyłącznik różnicowoprądowy selektywny o prądzie I∆n ≤ 500 mA, to pomiar impedancji zwarciowej nie jest konieczny.
          W przypadku, gdy są dostępne obliczenia impedancji pętli zwarciowej lub rezystancji przewodów ochronnych, a sposób
          wykonania instalacji umożliwia sprawdzenie długości i przekroju przewodów, wystarczające jest sprawdzenie ciągłości
          elektrycznej przewodów ochronnych;

      2) sprawdzenie danych znamionowych i/lub skuteczności współdziałającego urządzenia ochronnego. w przypadku:
          a) zabezpieczeń przetężeniowych - poprzez oględziny nastawienia wyzwalania wyłączników i sprawdzenie wartości
              prądu znamionowego i typu bezpieczników,
          b) wyłączników różnicowoprądowych - sprawdzenie powinno być wykonane przez oględziny i wymagane próby.

      Skuteczność ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania za pomocą urządzeń RCD należy sprawdzić z użyciem odpowiednich urządzeń pomiarowych, odpowiadających wymaganiom normy PN-EN 61557-10:2013-11 - wersja polska Bezpieczeństwo elektryczne w niskonapięciowych sieciach elektroenergetycznych o napięciach przemiennych do 1 000 V i stałych do 1 500 V -- Urządzenia przeznaczone do sprawdzania, pomiarów lub monitorowania środków ochronnych -- Część 10: Wielofunkcyjne urządzenia pomiarowe do sprawdzania, pomiarów lub monitorowania środków ochronnych.

      Sprawdzenie wymaganych czasów wyłączania RCD zalecane jest w przypadkach:
      - stosowania wyłączników RCD z odzysku,
      - rozbudowy lub przebudowy instalacji, jeżeli istniejące urządzenia RCD mają być użyte również
        do wyłączania obwodów w tej rozbudowanej lub przebudowanej instalacji.

      Jeżeli jako urządzenie dokonujące samoczynnego wyłączenia zasilania stosowane jest, obok nieodzownego dla danego obwodu urządzenia nadprądowego, urządzenie różnicowoprądowe (RCD), to wymagany w normie PN-HD 60364-4-41 największy dopuszczalny czas samoczynnego wyłączenia zasilania, odnosi się do spodziewanego prądu różnicowego znacząco większego niż znamionowy prąd różnicowy zadziałania RCD, zwykle Ia = (1 - 5) IΔn.

      Jeżeli urządzenia RCD są stosowane również do ochrony przed pożarem, to sprawdzenie warunków ochrony za pomocą samoczynnego wyłączenia zasilania można uważać za sprawdzenie postanowień zawartych w PN-IEC 60364-4-42:1999 dotyczących ochrony przed skutkami oddziaływania cieplnego.
      Jeżeli urządzenie RCD jest użyte do ochrony przy uszkodzeniu i do ochrony uzupełniającej, to wystarczająca jest próba według odpowiednich wymagań Części 4-41 dotyczących ochrony przy uszkodzeniu.

      Samoczynne wyłączenie zasilania instalacji w układzie TN powinno nastąpić w przypadku:
      - uszkodzenia izolacji podstawowej w obwodzie,
      - przepływu prądu zwarciowego o określonej wartości (oznaczonego na rys. 4 przerywaną
        czerwoną linią), wystarczającej do zadziałania urządzenia ochronnego w wymaganym czasie.

      Pętla zwarcia doziemnego w poprawnie wykonanym układzie TN, z wielokrotnym uziemianiem przewodu ochronnego (rysunek 4), obejmuje wyłącznie przewody elektroenergetyczne i metalową obudowę urządzenia, dzięki czemu prąd zwarcia doziemnego L-PE posiada dużą wartość wystarczającą do spełnienia warunku samoczynnego wyłączenia zasilania.
      Celem wielokrotnego uziemiania przewodów ochronnych jest ponadto obniżenie wartości napięcia przewodów ochronnych PE (PEN) względem ziemi odniesienia i w konsekwencji - wartości napięć dotykowych. Warunkiem skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania jest dostatecznie mała impedancja Zs pętli zwarciowej L-PE (Rys. 4).


Rys. 4. Pętla zwarcia L- PE w układzie TN

       Pomiar prądu zwarcia L-PE, np. przez wykonanie pomiaru impedancji pętli zwarciowej, jest najbardziej wiarygodnym sprawdzeniem skuteczności ochrony przed porażeniem elektrycznym.

      3) Sprawdzenie skuteczności ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania w układzie TN polega na sprawdzeniu, czy zmierzona impedancja pętli zwarciowej spełnia warunek:

      w którym:
      Zs - impedancja pętli zwarciowej obejmującej źródło zasilania, przewód czynny aż do punktu zwarcia,
            i przewód ochronny między punktem zwarcia a źródłem, w Ω;
      Ia - prąd powodujący samoczynne zadziałanie urządzenia wyłączającego, w określonym czasie, w A;
      Uo - wartość skuteczna napięcia znamionowego prądu przemiennego względem ziemi, w V.

      W przypadku gdy warunek samoczynnego wyłączenia zasilania został potwierdzony w punkcie znajdującym się za RCD (po stronie odbiorów), to ochronę instalacji po stronie odbiorów można wykazać przez sprawdzenie ciągłości elektrycznej przewodów ochronnych.
      Jeżeli warunki skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania nie są spełnione, to sprawdza się skuteczność połączeń wyrównawczych miejscowych; natomiast jeżeli nie dochodzi do samoczynnego wyłączenia zasilania w wymaganym czasie, to sprawdza się, czy utrzymujące się długotrwale napięcia dotykowe nie przekraczają wartości dopuszczalnych.

      4) Kolejność postępowania przy sprawdzeniu skuteczności ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania
          w układzie TN:

          1) Ustalenie wartości prądu znamionowego In urządzenia ochronnego (wkładki topikowej wyłącznika nadprądowego
              lub znamionowego różnicowego prądu IΔn - w przypadku urządzenia różnicowoprądowego;
          2) Wyznaczenie z charakterystyki czasowo - prądowej prądu wyłączającego Ia o wartości gwarantującej samoczynne
              zadziałanie urządzenia ochronnego w wymaganym czasie (0,2; 0,4; lub 5 s);
          3) Obliczenie dopuszczalnej  impedancji pętli zwarciowej ze wzoru:

          4) wykonanie pomiaru impedancji pętli zwarciowej: Zpom..

      5) Ocena uzyskanych wyników

      Jeżeli zmierzona impedancja pętli zwarciowej L-PE ma wartość nie większą niż największa dopuszczalna dla badanego obwodu, czyli: Zpom.Zdop, to warunek z punktu 3) potwierdza skuteczność zastosowanej ochrony przed porażeniem elektrycznym przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania w wymaganym czasie.
      W ogólnej ocenie sprawdzenia skuteczności ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania należy również uwzględnić wyniki: np.: oględzin badanego obiektu, sprawdzenia ciągłości elektrycznej przewodów ochronnych i ochronnych połączeń wyrównawczych, przeglądów wyłączników różnicowoprądowych itp..

      3.3.1.2. Metody pomiaru impedancji pętli zwarciowej.

      1) Pomiar impedancji pętli zwarciowej metodą techniczną

      Pomiar impedancji pętli zwarciowej metodą techniczną, przy użyciu woltomierza i amperomierza, przedstawiono na rysunku 5. W metodzie technicznej osobno mierzy się rezystancję Rx, a następnie reaktancję Xx badanej pętli zwarciowej.

Rys. 5. Pomiar impedancji pętli zwarciowej metodą techniczną

      Impedancja pętli zwarcia Zs jest sumą geometryczną zmierzonych: rezystancji Rx i reaktancji Xx, i wynosi:

      Stosowanie tej metody w układzie TN-C związane jest z zagrożeniem pojawienia się niebezpiecznego napięcia dotykowego na częściach przewodzących dostępnych odbiorników, które może wystąpić w wyniku przerwy w przewodzie ochronnym PEN. Dlatego zaleca się, aby przed pomiarem włączyć w badaną pętlę zwarcia rezystor kontrolny R rzędu 6 kΩ oraz zapewnić niezbędne środki ostrożności.

      2) Pomiar impedancji pętli zwarciowej metodą spadku napięcia.

Rys. 6. Pomiar impedancji pętli zwarciowej metodą spadku napięcia

      Impedancję pętli zwarciowej sprawdzanego obwodu należy zmierzyć włączając na krótki okres obciążenie o znanej rezystancji Ro.
      Impedancję pętli zwarcia można obliczyć  ze wzoru:

      gdzie:
      ZS - impedancja pętli zwarciowej, w Ω;
      U1 - napięcie pomierzone bez włączonej rezystancji obciążenia, w V;
      U2 - napięcie pomierzone z włączoną rezystancją obciążenia, w V;
      IR - prąd płynący przez rezystancję obciążenia, w A.

      Na tej metodzie oparta jest zasada działania prawie wszystkich mierników impedancji pętli zwarcia.
      Zaleca się, ażeby przed wykonaniem pomiaru impedancji pętli zwarcia wykonać próbę ciągłości między głównym zaciskiem uziemiającym a dostępnymi częściami przewodzącymi.
      Jeśli urządzeniem wyłączającym jest urządzenie różnicowoprądowe o IΔn ≤ 500 mA, to pomiar impedancji pętli zwarcia nie jest konieczny. Wystarczy kontrola ciągłości przewodów ochronnych.

      Jeżeli pomiary impedancji pętli zwarcia wykonuje się w temperaturze pokojowej małym prądem, to należy uwzględnić zwiększenie rezystancji przewodów ze wzrostem temperatury na skutek zwarcia, aby potwierdzić, w przypadku układu TN, zgodność zmierzonej wartości impedancji pętli zwarcia z wymaganiami PN-HD 60364-4-41. Wymagania te będą spełnione, jeżeli zmierzona impedancja pętli zwarciowej spełnia następującą zależność:

      w której:
      Zs(m) - jest zmierzoną wartością impedancji pętli zwarciowej przy zwarciu w rozpatrywanym miejscu, w Ω;
      Uo - jest napięciem przewodu fazowego względem uziemionego przewodu neutralnego, w V;
      Ia - jest prądem powodującym samoczynne zadziałanie urządzenia ochronnego w czasie określonym
           w tablicy 3, zgodnie z warunkami określonymi w normie PN-HD 60364-4-41, w A.

      Jeżeli zmierzona wartość impedancji pętli zwarciowej przekracza wartość 2Uo / 3Ia, zgodność z normą HD 60364-4-41 można dokładniej ocenić, określając wartość pętli zwarciowej w następujący sposób:
      a) mierzy się impedancję pętli zwarcia Ze przy złączu instalacji, obejmującej przewód fazowy i uziemiony
          punkt neutralny;
      b) mierzy się rezystancję przewodu fazowego i przewodu ochronnego w obwodzie rozdzielczym;
      c) mierzy się rezystancję przewodu fazowego i przewodu ochronnego w obwodzie odbiorczym;
      d) wartości rezystancji zmierzonych według a), b) i c) zwiększa się stosownie do przyrostu temperatury,
          przyjmując za podstawę, w przypadku zwarcia, całkę Joule'a wyłączania urządzenia zabezpieczającego*;
      e) te zwiększone wartości rezystancji według d) dodaje się odpowiednio do impedancji pętli zwarciowej Ze
          otrzymując realną wartość Zs, w rzeczywistych warunkach zwarcia.

      *Z charakterystyk czasowo – prądowych bezpieczników wynika, im wartość prądu jest większa, tym czas przerywania obwodu jest krótszy. Do zadziałania bezpiecznika potrzebna jest odpowiednia ilość energii cieplnej. Ciepło to powstaje podczas przepływu prądu przez rezystancję bezpiecznika jest to tak zwane ciepło Joule’a. Powstającą ilość ciepła określa wzór:

      Czas od momentu powstania zwarcia do wyłączenia prądu zwarciowego powinien być na tyle krótki, aby temperatura żył przewodów nie przekroczyła wartości granicznej dopuszczalnej przy zwarciu dla danego typu przewodów. Czas ten nie powinien przekroczyć wartości dopuszczalnej wyznaczonej wg wzoru:

 

      gdzie :
      I – wartość prądu zwarciowego, w A;
      s – przekrój przewodu, w mm2;
      t – czas zadziałania urządzenia ochronnego, w sekundach;
      k – współczynnik, którego wartość zależy od rodzaju materiału i warunków użytkowania.

      Jeżeli czas ten będzie krótszy od 0,1 s, to należy sprawdzić, czy wyznaczona całka Joul’a dla zabezpieczenia jest mniejsza od dopuszczalnej obciążalności cieplnej zwarciowej dla przewodów. czyli:

 

    przy czym:
       - I2t - całka Joule’a wyłączania urządzenia ochronnego, wyznaczona z katalogu producenta.

          

      3.3.2 Samoczynne wyłączenie zasilania w układzie TT

      Przy zastosowaniu ochrony przy uszkodzeniu przez samoczynne wyłączenie zasilania w układzie TT wszystkie części przewodzące dostępne, chronione wspólnie przez to samo urządzenie ochronne, są połączone ze sobą przewodem ochronnymi PE i przyłączone do tego samego uziomu ochronnego RA, niezależnego od uziomu punktu neutralnego sieci RB lub przyłączone do uziomu RA indywidualnie czy grupowo, jak w układzie na rysunku 7.

      Jeżeli stosuje się kilka urządzeń ochronnych połączonych szeregowo, wymaganie to odnosi się oddzielnie do wszystkich części przewodzących dostępnych, chronionych przez każde z tych urządzeń;
      Punkt neutralny lub, w razie jego braku, jeden z przewodów liniowych powinien być uziemiony w każdej prądnicy lub stacji transformatorowej.

      W układach TT mogą być stosowane następujące urządzenia ochronne:
          - urządzenia ochronne różnicowoprądowe,
          - urządzenia ochronne przetężeniowe.

      W przypadku układu TT należy sprawdzić zgodność z postanowieniami  normy PN-HD 60364-4-41, dokonując:
      a) pomiaru rezystancji uziemienia RA części przewodzących dostępnych instalacji.
          Jeżeli pomiar rezystancji uziemienia nie jest możliwy, można zastąpić go pomiarem impedancji pętli zwarcia;
      b) sprawdzenia charakterystyk i/lub skuteczności współdziałającego urządzenia ochronnego,
          Sprawdzenie powinno być wykonane:
          - w przypadku urządzeń nadprądowych - wykonując oględziny (tj. oględziny nastawienia wyzwalania wyłączników,
            prądu znamionowego i typu bezpieczników),
          - w przypadku urządzeń różnicowoprądowych - sprawdzenie powinno być wykonane przez - oględziny i wymagane próby.

      Samoczynne wyłączenie zasilania instalacji w układzie TT powinno nastąpić w przypadku:
     - uszkodzenia izolacji podstawowej w obwodzie,
     - przepływu prądu zwarciowego o wartości wystarczającej do zadziałania urządzenia ochronnego, w wymaganym czasie.
       Spełnienie tego warunku zależy od wartości rezystancji uziemienia uziomu ochronnego (RA).
      Przykłady przyłączania odbiorników i doboru środków ochrony w układzie TT przedstawiono na rysunku 7.


Rys. 7. Przykłady przyłączania odbiorników i doboru środków ochrony w układzie TT

      W przypadku uszkodzenia izolacji podstawowej w odbiorniku pętla zwarcia doziemnego zamyka się przez ziemię.
      Impedancja pętli zwarciowej Zs obejmuje rezystancję uziemienia RA oraz rezystancję uziemienia roboczego RB.
      Impedancja pętli Zs jest stosunkowo duża i ma charakter rezystancyjny, jest stosunkowo duża i w pewnych warunkach, zależnych od wartości rezystancji uziemienia uziomu ochronnego RA,, może nie spełnić warunku samoczynnego wyłączenia zasilania.

 


Rys. 8. Napięcie dotykowe spodziewane UT, przy uszkodzeniu izolacji podstawowej w układzie TT

      Pomiar rezystancji uziemienia uziomu ochronnego RA i przewodu ochronnego łączącego uziom z częścią przewodząca dostępną należy przeprowadzić w celu sprawdzenia, czy rezystancja uziomu ochronnego jest dostatecznie mała i czy spełniony jest warunek skutecznej ochrony przed porażeniem elektrycznym przez obniżenie napięcia dotykowego poniżej wartości dopuszczalnej długotrwale (UL). Jeżeli pomiar rezystancji uziomu i przewodu ochronnego nie jest możliwy, to można go zastąpić pomiarem impedancji pętli zwarciowej.

      Jeżeli urządzeniem ochronnym jest zabezpieczenie przetężeniowe, powinno być ono:
      a) urządzeniem o zależnej charakterystyce czasowo-prądowej, a prąd Ia powinien być prądem zapewniającym
          samoczynne zadziałanie urządzenia ochronnego w czasie nie dłuższym niż 5 s, lub
      b) urządzeniem z działaniem natychmiastowym, a prąd Ia powinien być minimalnym prądem zapewniającym
          wyłączenie zasilania.

      Skuteczność samoczynnego wyłączenia zasilania dla urządzeń RCD powinna być sprawdzana przy zastosowaniu odpowiednich urządzeń pomiarowych, zgodnie z PN-EN 61557-6 (6.1.3.1) potwierdzając, że są spełnione wymagania PN-HD 60364-4-41.

      Zalecane jest sprawdzenie czasu wyłączenia urządzeń RCD zgodnie z  tablicą 2, ale tylko w przypadku:
      - sprawdzania ponownie używanych wyłączników RCD oraz
      - rozbudowy lub zmian w eksploatowanych instalacjach elektrycznych, w których stosowane uprzednio
        wyłączniki różnicowoprądowe mają być użyte również do wyłączania obwodów w tej rozbudowanej lub
        zmienionej instalacji.

      Jeżeli urządzeniem ochronnym jest wyłącznik nadprądowy, to sprawdzenie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w układzie TT może polegać na sprawdzeniu (podobnie jak w układzie TN), czy spełniony jest warunek samoczynnego wyłączenia zasilania przy prądzie wyłączającym Ia, określony zależnością:

      w którym:
      Zs - impedancja pętli zwarciowej, w Ω;
      Ia - prąd powodujący samoczynne zadziałanie urządzenia wyłączającego w określonym czasie, w A;
      Uo - wartość skutecznego znamionowego napięcia przemiennego względem ziemi, w V.

      2) Jeżeli urządzeniem ochronnym jest wyłącznik różnicowoprądowy, to należy sprawdzić, czy spełniony jest warunek obniżenia napięcia dotykowego poniżej wartości dopuszczalnej długotrwale, ze wzoru:

      w którym:
      RA - jest sumą rezystancji uziemienia uziomu i przewodu ochronnego, łączącego części przewodzące dostępne, w Ω;
      UL - napięcie dotykowe dopuszczalne długotrwale 50 V dla warunków środowiskowych normalnych oraz 25 V i mniej,
             dla warunków środowiskowych o zwiększonym zagrożeniu, w V;
       Ia - jest prądem powodującym samoczynne zadziałanie urządzenia ochronnego w wymaganym czasie, w A.
       Jeżeli urządzeniem ochronnym jest urządzenie różnicowoprądowe, to prąd wyłączający Ia jest znamionowym prądem różnicowym I∆n.

      3.3.3 Samoczynne wyłączenie zasilania w układzie IT

      Zgodnie z PN-HD 60364-4-41 w układach IT części czynne powinny być odizolowane od ziemi (Rys. 9) lub połączone z ziemią przez odpowiednio dużą impedancję. To połączenie może być wykonane albo w punkcie neutralnym lub w punkcie środkowym układu, albo w sztucznym punkcie neutralnym, który może być bezpośrednio połączony z ziemią, jeżeli wypadkowa impedancja do ziemi dla częstotliwości sieciowej jest odpowiednio duża. Jeżeli nie ma punktu neutralnego lub punktu środkowego, może być połączony z ziemią przez dużą impedancję przewód liniowy.

      1) Pojedyncze zwarcie z ziemią
      Prąd uszkodzeniowy Id pojedynczego zwarcia z częścią przewodzącą dostępną ma charakter prądu pojemnościowego (Rys. 9), oznaczony czerwoną kreskowaną linią) zwykle poniżej 1A, nie wystarcza do spełnienia warunku samoczynnego wyłączenia, ale za to z reguły występuje skuteczne obniżenie napięcia dotykowego do bezpiecznego w danych warunkach środowiskowych.
      Ponadto, w układzie IT powinno być zapewnione zabezpieczenie, aby uniknąć zagrożenia porażeniem elektrycznym u osoby dotykającej jednocześnie dostępne części przewodzące, w przypadku wystąpienia dwu uszkodzeń jednocześnie.

      Wszystkie części przewodzące dostępne w układzie IT powinny być uziemione, przyłączone do uziomu ochronnego RA indywidualnie grupowo lub zbiorowo (jak na rysunku 10).
      Według PN-HD 60364-4-41 powinny być spełnione warunki:
      - w układzie prądu przemiennego (a.c) - RAId ≤ 50 V;
      - w układzie prądu stałego (d.c.) - RAId ≤ 120 V,
      gdzie:
      RA - jest sumą rezystancji uziomu i przewodu ochronnego części przewodzących dostępnych, w Ω;
      Id - jest prądem uszkodzeniowym w A, pierwszego zwarcia o pomijalnej impedancji pomiędzy przewodem
           liniowym i częścią przewodzącą dostępną.


Rys. 9. Pętla zwarciowa przy pojedynczym zwarciu z ziemią w układzie IT

      Według wskazań HD 60364 skuteczność ochrony przeciwporażeniowej w układzie IT należy sprawdzić ustalając wartość prądu pierwszego doziemienia Id przewodu fazowego lub, jeżeli istnieje, neutralnego:
      - w pierwszej kolejności na podstawie obliczeń lub gdy przeprowadzenie obliczeń jest niemożliwe,
      - drogą pomiarów, przy zachowaniu szczególnych środków ostrożności, aby uniknąć niebezpieczeństwa
        wielomiejscowego doziemienia.

      Celem umożliwienia wykonania pomiaru impedancji pętli zwarciowej w układzie IT konieczne jest wykonanie połączenia o pomijalnej impedancji między punktem neutralnym sieci a przewodem ochronnym, najlepiej w złączu instalacji, lub gdy jest to niemożliwe – w miejscu pomiaru.
      Przed pomiarem impedancji pętli zwarciowej należy przeprowadzić próbę ciągłości elektrycznej sprawdzanych obwodów.

      Przy pojedynczym zwarciu z ziemią w układzie IT należy sprawdzić, czy spełniony jest warunek:

      gdzie
      RA - całkowita rezystancja uziemienia części przewodzących dostępnych, w Ω;
      Id - prąd pojemnościowy przy pojedynczym zwarciu z ziemią, przy pomijalnej impedancji między
           przewodem liniowym i częścią przewodzącą dostępną, w A;
      UL - napięcie dotykowe dopuszczalne długotrwale, w V.

      Przy wyznaczaniu prądu Id należy uwzględnić:
      - prądy upływowe oraz
      - całkowitą impedancję uziemień w układzie, to jest reaktancje pojemnościowe i rezystancje
        pomiędzy przewodami liniowymi a ziemią oraz impedancję między punktem neutralnym
        transformatora, a ziemią (jeżeli istnieje).

      W obwodach, w których są stosowane urządzenia różnicowoprądowe, w przypadku pierwszego zwarcia z ziemią mogą wystąpić błędne zadziałania RCD z powodu pojemnościowych prądów upływu.

      Jeżeli układ IT jest stosowany z uwagi na zapewnienie pewności zasilania, zaleca się stosowanie urządzeń kontrolnych: monitorujących prąd różnicowy (RCM) lub system uszkodzeń izolacji, ujawniających pierwsze zwarcie części czynnej z częścią przewodzącą dostępną lub z ziemią. Urządzenia te powinny uruchomić odpowiednią sygnalizację optyczną lub akustyczną, działającą przez cały czas trwania zwarcia.
      Zaleca się, aby pojedyncze zwarcie z ziemią było usuwane możliwie szybko, przy zachowaniu szczególnej ostrożności.

      2) Dwumiejscowe zwarcie z ziemią w układzie IT
      Pojedyncze zwarcie z ziemią wywołuje w układzie IT wzrost napięcia w pozostałych fazach w stosunku do ziemi o √3 i stwarza zagrożenie porażeniem w przypadku zwarcia z ziemią drugiej fazy. Przy zwarciu drugiej fazy z ziemią, które może wystąpić w zupełnie innym miejscu układu, zwarcie pojedyncze przekształca się w dwumiejscowe zwarcie z ziemią, podczas którego przepływający prąd osiąga dużą wartość.

      Warunki wyłączenia wielomiejscowego zwarcia z ziemią w układzie IT zależą od sposobu uziemienia części przewodzących dostępnych. Na rysunku10. podano przykłady uziemienia odbiorników: indywidualne, grupowe i zbiorowe.


Rys. 10. Sposoby uziemienia odbiorników

 

      Samoczynne wyłączenie zasilania instalacji w układzie IT (przy zwarciu dwumiejscowym) powinno nastąpić w przypadkach: uszkodzenia izolacji podstawowej w obwodzie, przepływu prądu zwarciowego w pętli zwarciowej (oznaczonej na rysunku 11 przerywaną linią czerwoną) o określonej wartości, wystarczającej do zadziałania urządzeń ochronnych, w wymaganym czasie.


Rys, 11. Pętla zwarciowa przy dwumiejscowym zwarciu z ziemią w układzie IT

      Warunki do samoczynnego wyłączenia zasilania w przypadku wystąpienia drugiego zwarcia w innym przewodzie czynnym w układzie IT zależą od sposobu uziemienia części przewodzących dostepnych:

      3) przy uziemieniu zbiorowym części przewodzących dostępnych (warunki ochrony analogiczne jak dla układu TN):

         a jeżeli w układzie IT nie jest stosowany przewód neutralny N:

         b) jeżeli w układzie IT jest stosowany przewód neutralny N :

      gdzie:
      Zs - impedancja pętli zwarciowej obejmującej przewód liniowy i przewód ochronny, w Ω;
      Zs'- impedancja pętli zwarciowej obejmującej przewód neutralny i przewód ochronny, w Ω;
      Ia - prąd powodujący zadziałanie urządzenia zabezpieczającego w określonym czasie, w A;
      Uo- nominalne napięcie a.c. lub d.c. pomiędzy przewodem liniowym a odpowiednio przewodem
            neutralnym lub przewodem środkowym, w V;
      U - nominalne napięcie a.c. lub d.c. między przewodami liniowymi, w V.

      Współczynnik 2 w obu wzorach uwzględnia przypadek jednoczesnego wystąpienia dwóch zwarć, przy czym zwarcia te mogą wystąpić w różnych obwodach.

      4) przy uziemieniu indywidualnym lub grupowym części przewodzących dostępnych (warunki ochrony analogiczne jak dla układu TT), ma zastosowanie następująca zależność:

      gdzie:
      RA - rezystancja całkowita uziomu i przewodu ochronnego części przewodzących dostępnych, w Ω;
      Ia - prąd powodujący samoczynne zadziałanie urządzenia wyłączającego w wymaganym czasie, w A;
      UL - napięcie dotykowe dopuszczalne długotrwale, w V.

      Jeżeli spełnienie tego wymagania jest zapewnione przez wyłącznik różnicowoprądowy, zgodność z czasem wyłączenia wymaganym dla układu TT podanym w tablicy 2. może wymagać prądów różnicowych znacząco wyższych niż znamionowy prąd zadziałania Ia = (1- 5) IΔn.

      5) W układzie IT mogą być stosowane następujące urządzenia do monitorowania i zabezpieczeń
          - urządzenia do stałej kontroli stanu izolacji (IMD),
          - urządzenia monitorowania prądu różnicowego (RCM),
          - systemy lokalizacji uszkodzenia izolacji,
          - nadprądowe urządzenia zabezpieczające,
          - urządzenia ochronne różnicowoprądowe (RCD).

      3.3.4 Ochrona za pomocą obwodów bardzo niskiego napięcia SELV, PELV

      Środek ochrony "bardzo niskie napięcie" polega na zastosowaniu jednego z dwóch różnych obwodów bardzo niskiego napięcia: SELV lub PELV.
      Obwody SELV i PELV powinny mieć:
      -  izolację podstawową między częściami czynnymi i innymi obwodami SELV lub PELV, oraz
      - separację ochronną od części czynnych obwodów niebędących SELV lub PELV, zapewnioną przez podwójną lub
        wzmocnioną izolację lub przez izolacje podstawową i ekranowanie ochronne dla istniejącego najwyższego napięcia.

    Wartość rezystancji izolacji uzyskana według PN-HD 60364-4-41 powinna być co najmniej taka, jak w Tablicy 4 dla obwodu o najwyższym z występujących napięć.

      3.3.4.1 Sprawdzanie ochrony za pomocą SELV
      Obwody SELV powinny mieć izolację podstawową między częściami czynnymi a ziemią (Rys.12).
      Sprawdzenie separacji części czynnych obwodu SELV od części czynnych innych obwodów i od ziemi polega na:
      a) oględzinach urządzeń  i zasilanych obwodów SELV,
      b) sprawdzeniu ciągłości elektrycznej przewodów obwodu SELV,
      c) wykonaniu pomiaru rezystancji izolacji pomiędzy:
          - częściami czynnymi obwodu SELV a częściami czynnymi innych obwodów,
          - częściami czynnymi obwodu SELV a ziemią.


Rys. 12. Obwód SELV

     Wartość napięcia pomiarowego oraz najmniejsze dopuszczalne wartości rezystancji izolacji powinny być zgodne z podanymi w tablicy 3.
      Rezystancja izolacji jest zadawalająca jeżeli jej wartość zmierzona przy napięciu pomiarowym według tablicy 3, w każdym obwodzie z odłączonymi odbiornikami jest nie mniejsza niż odpowiednia wartość podana w tablicy 3.

Tablica 3. Minimalne wartości rezystancji izolacji przewodów instalacji niskiego napięcia

      Wartości rezystancji izolacji uzyskane w wyniku pomiarów są zwykle dużo większe niż wartości podane w tablicy 3. Jeżeli uzyskane wartości rezystancji izolacji znaczne różnią się od podanych w tablicy 3, konieczne są dalsze badania dla ustalenia przyczyn.

      3.3.4.2 Sprawdzanie ochrony za pomocą PELV
      Obwody PELV i/lub części przewodzące dostępne urządzenia zasilanego przez obwody PELV mogą być uziemione (Rys. 13).
      Sprawdzenie separacji części czynnych obwodu PELV od części czynnych innych obwodów polega na:
      a) oględzinach urządzeń i zasilanych obwodów PELV;
      b) sprawdzeniu ciągłości elektrycznej przewodów obwodu PELV;
      c) wykonaniu pomiaru rezystancji izolacji pomiędzy częściami czynnymi obwodu PELV a częściami
          czynnymi innych obwodów.


Rys. 13. Obwód PELV

     Wartość napięcia pomiarowego oraz najmniejsze dopuszczalne wartości rezystancji izolacji powinny być zgodne z podanymi w tablicy 3.

      W każdym z wyżej omówionych przypadków zmierzona wartość rezystancji izolacji powinna być zgodna z wymaganiami stawianymi dla obwodu o najwyższym z występujących napięć.
      Wymagania dotyczące czasów wyłączania są takie same, jak dla układu TN (Tablica 2).

      3.3.4.3 Ochrona za pomocą separacji ochronnej
      Separacja ochronna jest środkiem ochrony, w którym:
      - ochrona podstawowa jest zapewniona przez izolację podstawową części czynnych lub przegrody i obudowy -
        zgodnie z Załącznikiem A normy PN-HD 60364-4-41 natomiast
      - ochrona przy uszkodzeniu jest zapewniona przez separację podstawową obwodu od innych obwodów i od ziemi.

      Ten środek ochrony powinien być ograniczony do zasilania jednego odbiornika energii elektrycznej zasilanego z jednego nieuziemionego źródła z separacją podstawową., a napięcie separowanego obwodu, nie powinno przekraczać 500 V.
      Części czynne separowanego obwodu nie powinny być połączone z żadnym punktem innego obwodu ani z ziemią, ani z przewodem ochronnym.
      Separacja elektryczna pojedynczego obwodu ma na celu zabezpieczenie przed prądem rażeniowym przy dotyku do części przewodzących dostępnych, które mogą znaleźć się pod napięciem w wyniku uszkodzenia izolacji podstawowej obwodu.

      1) Kontrola stanu ochrony za pomocą separacji ochronnej pojedynczego obwodu zasilającego jeden odbiornik polega na sprawdzeniu ciągłości elektrycznej obwodu separowanego oraz na pomiarze rezystancji izolacji pomiędzy:
      - częściami czynnymi obwodu separowanego a częściami czynnymi innych obwodów,
      - częściami czynnymi obwodu separowanego a ziemią.

      Uzyskane wartości rezystancji izolacji powinny być nie mniejsze niż wartości podane w tablicy 3.

      Części przewodzące dostępne obwodu separowanego obejmującego więcej niż jeden odbiornik powinny być połączone razem przez izolowane,  nieuziemione połączenia wyrównawcze miejscowe (Rys.14), a zasilające je gniazda wtyczkowe muszą być wyposażone do tego celu w styki ochronne.


Rys. 14. Schemat separacji ochronnej więcej niż jednego odbiornika
Oznaczenia: PBU - izolowane, nieuziemione ochronne połączenie wyrównawcze

      2) Kontrola stanu ochrony za pomocą separacji ochronnej więcej niż jednego odbiornika, pod kątem zgodności z wymaganiami PN-HD 60364-4-41, polega na sprawdzeniu:
      a) zachowania ciągłości izolowanych, nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych, łączących części
          przewodzące dostępne w obwodzie separowanym obejmującym więcej niż jeden odbiornik;
      b) czy zmierzona wartość rezystancji przewodów nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych jest tak
          dobrana, aby największy spodziewany prąd, nie powodujący samoczynnego wyłączenia zasilania, wywoływał na niej
          spadek napięcia nie przekraczający dopuszczalnej w danych warunkach środowiskowych wartości napięcia dotykowego
          bezpiecznego;
      c) połączenia części przewodzących dostępnych obwodu separowanego przez izolowane, nieuziemione połączenia
          wyrównawcze miejscowe;
      d) czy nieuziemione połączenia wyrównawcze miejscowe nie są przyłączone do przewodów ochronnych lub części
          przewodzących dostępnych innych obwodów lub jakiejkolwiek części przewodzącej obcej;
      e) jeżeli separacja ochronna obejmuje więcej niż jeden odbiornik (Rys. 14), to za pomocą pomiaru lub obliczeń należy
          sprawdzić, czy w przypadku dwóch jednoczesnych zwarć o pomijalnej impedancji różnych przewodów czynnych
          z przewodem wyrównawczym albo połączoną z nim częścią przewodzącą dostępną, wystąpi samoczynne wyłączenie
          zasilania co najmniej jednego z obwodów dotkniętych zwarciem w określonym czasie.
         Wymagania dotyczące czasów wyłączania są takie same jak dla układu TN (Tablica 2);
      f) czy iloczyn nominalnego napięcia znamionowego obwodu separowanego ( 500 V) i łącznej długości oprzewodowania
          (do 500 m w przypadku zasilania więcej niż jednego odbiornika), nie przekracza 100 000 V·m.

      Na podstawie uzyskanych wyników oględzin i pomiarów należy dokonać oceny skuteczności ochrony przez zastosowanie separacji ochronnej.

      Jeżeli urządzenie zawiera zarówno obwód separowany, jak i inne obwody, to wymaganą rezystancję izolacji zapewnia się przez konstrukcję urządzenia zgodną z wymaganiami bezpieczeństwa stosowanych norm.

      3.3.4.4. Ochrona za pomocą nieprzewodzącego pomieszczenia (izolowanego stanowiska)

      Środek ochrony przy uszkodzeniu - nieprzewodzące pomieszczenia - jest środkiem ochrony zapobiegającym jednoczesnemu dotykowi części, które mogą posiadać różny potencjał, wskutek uszkodzenia izolacji podstawowej części czynnych.
      Środek ten przeznaczony jest do stosowania tylko wtedy, gdy instalacja jest sterowana lub znajduje się pod nadzorem osób wykwalifikowanych lub poinstruowanych.
      Według normy PN-HD 60364-6 pomiar impedancji lub rezystancji izolacji podłóg i ścian izolacyjnych należy przeprowadzić przy napięciu sieci względem ziemi i nominalnej częstotliwości lub przy niższym napięciu takiej samej częstotliwości, w powiązaniu z pomiarem rezystancji izolacji.
      W instalacjach elektrycznych o napięciu przemiennym, do pomiaru impedancji/rezystancji podłóg i ścian, stosuje sie metodę techniczną lub metodę woltomierzową.

      Stan izolacji podłóg i ścian ustala się drogą pomiarów, według następujących zasad:
      1) pomiar rezystancji izolacji podłóg i ścian przy napięciu przemiennym a.c. o wartości co najmniej:
          a) równej napięciu znamionowemu instalacji przy tej samej częstotliwości oraz
          b) nie niższej niż 25 V, pod warunkiem wykonania dodatkowo pomiaru rezystancji izolacji przy napięciu pomiarowym:
              - 500 V napięcia stałego – dla napięć znamionowych instalacji nie przekraczających 500 V oraz
              - 1000 V napięcia stałego – dla napięć znamionowych układu powyżej 500 V;

      2) pomiar rezystancji izolacji podłóg i ścian przy napięciu stałym (d.c.) sprowadza się d owykonania pomiaru rezystancji
         izolacji przy napięciu pomiarowym:
         a) 500 V - dla napięć znamionowych instalacji nie przekraczających 500 V;
         b) 1 000 V - dla napięć znamionowych instalacji większych niż 500 V.

      Aby wyniki pomiarów były wiarygodne, pomiary impedancji izolacji należy wykonać w tak licznych miejscach wybranych losowo, jak to się wydaje konieczne, jednak co najmniej w trzech miejscach.

      W układach prądu przemiennego a.c. mogą być stosowane zamiennie następujące źródła napięcia:
        a) napięcie układu uziemionego (napięcie względem ziemi), występującego w miejscu pomiaru,
        b) napięcie wtórne transformatora dwuuzwojeniowego,
        c) niezależne źródło napięcia o nominalnej częstotliwości układu.

      W przypadkach wymienionych w b) i c) źródło napięcia pomiarowego należy uziemić na czas pomiaru.
      Jeżeli napięcia pomiarowe przekraczają 50 V, to ze względów bezpieczeństwa należy ograniczyć maksymalny prąd wyjściowy do 3,5 mA.

      Pomiar impedancji/rezystancji izolacji podłóg i ścian można wykonać zarówno przy napięciu przemiennym, jak i przy napięciu stałym, następującymi metodami pomiaru:

      3.3.4.5. Metoda techniczna pomiaru impedancji izolacji podłóg i ścian przy napięciu przemiennym

      Prąd przemienny I z zewnętrznego źródła napięcia lub z przewodu liniowego L płynie przez amperomierz do elektrody probierczej. Napięcie Ux na elektrodzie względem przewodu PE mierzy się woltomierzem o wewnętrznej rezystancji równej co najmniej 1 MΩ. Impedancja izolacji podłogi wyniesie wówczas:

      1) Elektroda probiercza 1
      Elektroda probiercza 1 (Rys.15) jest, zgodnie z normą PN-HD 60364-6 oraz PN-EN 1081, metalowym statywem trójnożnym o kształcie trójkąta równobocznego, którego elementy stykające się z podłogą (wsporniki) umieszczone są na wierzchołkach trójkąta. Każdy podtrzymujący wspornik wyposażony jest w elastyczną podstawę (podeszwę z gumy przewodzącej o powierzchni styku z około 900 mm2 i rezystancji skrośnej o wartości 5 kΩ) zapewniającej, przy odpowiednim nacisku na sondę, dobrą styczność z badaną powierzchnią,

      W przypadku wykonywania pomiarów podłóg do trójnogu przykłada się 750 N, a w przypadku ścian 250 N.
      Przed pomiarami badaną powierzchnię czyści się przy użyciu płynu czyszczącego.


Rys. 15. Elektroda probiercza 1

      Przykłady pomiarów impedancji i rezystancji izolacji podłóg i ścian metodą techniczną i metodą woltomierzową przeprowadza się zarówno przy użyciu elektrody probierczej 1 jak i przy użyciu elektrody probierczej nr 2.

      Według normy PN-HD 60364-6 można zastosować dowolny z podanych typów elektrod probierczych 1 i 2. Jednak w przypadkach spornych zalecana jest metoda wykorzystująca elektrodę probierczą 1.

       2) Pomiar przy użyciu elektrody probierczej 2
      Elektroda probiercza 2 (Rys. 16) składa sie z metalowej płytki kwadratowej o bokach 250 mm, na której umieszcza się płytę drewnianą o tych samych wymiarach, przeznaczoną do ustawienia obciążenia. Pomiędzy płytą metalową a badaną powierzchnią umieszcza się, dla zapewnienia dobrego styku, zwilżony kwadratowy kawałek papieru lub tkaniny, o bokach około 270 mm.
      W czasie pomiaru impedancji/rezystancji izolacji podłogi i/lub ściany przy użyciu elektrody 1 (najczęściej stosowanej do badania izolacji ścian) lub elektrody 2, przykłada się w przypadku podłogi około 750 N, a w przypadku ściany - 250 N.


Rys. 16. Elektroda probiercza 2 - pomiar metodą techniczną
Oznaczenia: 1 - płyta drewniana, 2 - płyta metalowa, 3 - wilgotna tkanina, 4 - izolacja podłogi, 5 - podłoże.

      W czasie pomiaru prąd I z zewnętrznego źródła napięcia lub z przewodu liniowego L płynie przez amperomierz do elektrody probierczej, a następnie skrośnie przez mierzoną izolację podłogi do przewodu ochronnego PE.
      Napięcie Ux na elektrodzie względem przewodu PE mierzy się woltomierzem o wewnętrznej rezystancji co najmniej 1 MΩ.
      Impedancję izolacji podłogi oblicza się ze wzoru:

      3) Pomiar metodą woltomierzową


Rys. 17. Elektroda probiercza 2 - pomiar metodą woltomierzową
Oznaczenia: 1 - płyta drewniana, 2 - płyta metalowa, 3 - wilgotna tkanina, 4 - izolacja podłogi, 5 - podłoże.

      Układ jest zasilany napięciem sieci 230/400 V. Rezystancje izolacji podłogi mierzy się pomiędzy elektrodą probierczą a przewodem ochronnym instalacji (uziemioną konstrukcją).
      W metodzie tej mierzy się dwa napięcia:
      U1 - napięcie względem ziemi - łącznik W w położeniu 1;
      U2 - napięcie na rezystancji wewnętrznej woltomierza Rv - łącznik W w położeniu 2.

      Szukaną wartość rezystancji izolacji oblicza się z zależności;

      3.3.4.6. Metoda techniczna pomiaru rezystancji podłóg i ścian przy napięciu stałym

      W układach prądu stałego (d.c.) sprawdzenie izolacji należy wykonać z użyciem wyposażenia pomiarowego, zgodnie z normą PN-EN 61557-10:2013-11.

      Do pomiaru rezystancji izolacji podłóg i ścian napięciem stałym stosuje się: mierniki rezystancji izolacji np. typu MIC, omomierze induktorowe lub próbniki izolacji z zasilaniem bateryjnym, wytwarzające w stanie bez obciążenia napięcie o wartości około 500 V lub 1 000 V przy napięciu znamionowym instalacji przekraczającym 500 V.
      Rezystancję mierzy się między elektrodą probierczą a przewodem ochronnym instalacji, w układzie jak na rysunku 18.


Rys. 18. Elektroda probiercza 2 - pomiar miernikiem rezystancji izolacji

      Wartość rezystancji izolacji stanowiska odczytujemy ze wskazania przyrządu, po 60 s od chwili przyłożenia napięcia probierczego.

     Pomiar rezystancji/impedancji izolacji należy przeprowadzić co najmniej w trzech wybranych losowo miejscach podłogi oraz ściany w badanym pomieszczeniu. Przynajmniej jeden z tych pomiarów powinno wykonać się  w odległości nie większej niż 1 m od części przewodzących obcych, natomiast pozostałe dwa - w odległościach większych.

      5) Ocena uzyskanych wyników pomiarów
      Według poszczególnych części normy HD 60364 wyniki badań należy uznać za pozytywne, jeżeli spełnione są wszystkie wymagania dotyczące skuteczności ochrony przez stosowanie izolowania stanowiska oraz jeżeli uzyskane wyniki mieszczą się w granicach dopuszczalnych, dla których impedancja/rezystancja w każdym punkcie pomiaru nie powinna być mniejsza niż:
      - 50 kΩ, przy napięciu probierczym 500 V, jeżeli napięcie nominalne instalacji nie przekracza 500 V,
      - 100 kΩ, przy napięciu probierczym 1000 V, jeżeli napięcie nominalne instalacji przekracza 500 V.

      Jeżeli warunki podane wyżej nie są spełnione to, z punktu widzenia ochrony przed porażeniem elektrycznym, te podłogi i ściany traktuje się jak części przewodzące obce.

      3.3.5. Ochrona za pomocą nieuziemionych połączeń wyrównawczych

      Nieuziemione połączenia wyrównawcze mają na celu zapobieżenie pojawieniu się na częściach przewodzących dostępnych niebezpiecznych napięć dotykowych. Istota tej ochrony polega na łączeniu między sobą wszystkich części przewodzących jednocześnie dostępnych oraz części przewodzących obcych nieuziemionych, za pomocą nieuziemionych połączeń wyrównawczych (PBU).

       W czasie przeglądu należy sprawdzić: ciągłość elektryczną i zmierzyć rezystancję przewodów nieuziemionych połączeń wyrównawczych łączących części przewodzące dostępne i nieuziemione części przewodzące obce(np. urządzeń zainstalowanych na izolowanym stanowisku lub w przypadku separacji elektrycznej więcej niż jednego odbiornika).

      Rezystancja połączeń wyrównawczych powinna być tak dobrana, aby największy spodziewany prąd niezadziałania I, nie powodujący samoczynnego wyłączenia zasilania, wywoływał na niej spadek napięcia UL nie przekraczający dopuszczalnej, w danych warunkach środowiskowych, wartości napięcia dotykowego bezpiecznego. A zatem powinien być spełniony warunek:

gdzie:
      I – największy spodziewany prąd nie powodujący samoczynnego wyłączenia zasilania, w A;
      R – rezystancja nieuziemionego połączenia wyrównawczego, w Ω;
      UL– napięcie bezpieczne dopuszczalne długotrwale, np. 50 V, 25 V w zależności od warunków
            środowiskowych.

      Należy przewidzieć środki ostrożności zapobiegające narażeniu na niebezpieczną różnicę potencjałów osób wchodzących do przestrzeni z połączeniami wyrównawczymi miejscowymi, szczególnie w przypadku, gdy przewodząca podłoga izolowana od ziemi jest połączona z nieuziemionym systemem połączeń wyrównawczych.

▲ do góry

      4. Pozostałe próby instalacji elektrycznej

      4.1. Sprawdzenie biegunowości
      Według normy PN-IEC 60364-5-53:2000 - wersja polska. Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych -- Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego -- Aparatura rozdzielcza i sterownicza, nie dopuszcza się instalowania łączników jednobiegunowych w przewodzie neutralnym N. A zatem należy sprawdzić, czy takie łączniki są zainstalowane jedynie w przewodach liniowych.

      Przewód neutralny może być rozłączany, ale w taki sposób, żeby styki bieguna neutralnego łącznika otwierały się nie wcześniej niż styki w biegunach fazowych, natomiast włączanie bieguna neutralnego powinno następować nie później niż biegunów fazowych.
      W przypadku zadziałania jednobiegunowego łącznika w przewodzie neutralnym obwodu trójfazowego może doprowadzić do znacznej asymetrii napięć fazowych w instalacji i w konsekwencji spowodować uszkodzenie odbiorników.

      4.2. Próby funkcjonalne i operacyjne
      Zespoły, takie jak rozdzielnice i sterownice, napędy, urządzenia sterownicze i blokady, powinny być poddane próbie działania przed przekazaniem do eksploatacji w celu stwierdzenia, czy są one właściwie zamontowane, nastawione i zainstalowane zgodnie z odpowiednimi wymaganiami normy PN-HD 60364-6.

      4.3. Sprawdzenie kolejności faz
      W przypadku obwodów wielofazowych należy sprawdzić czy kolejność faz jest zachowana. Ta próba jest konieczna w obwodach trójfazowych zasilających maszyny elektryczne, aby nie dopuścić do niewłaściwego kierunku wirowania .

      4.4. Sprawdzenie spadku napięcia
      Spadek napięcia należy sprawdzić zgodnie z PN-HD 60364-5-52:2011 Instalacje elektryczne niskiego napięcia -- Część 5-52: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego -- Oprzewodowanie.

▲ do góry

      5. Zasady bezpieczeństwa

      Prace kontrolno-pomiarowe, z uwagi na charakter wykonywanych czynności (np. próby i pomiary pod napięciem lub w pobliżu nieosłoniętych części czynnych), zalicza się zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych [ Dz.U.2013, poz. 492], do prac eksploatacyjnych przy urządzeniach energetycznych stwarzających możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, do których zalicza się w szczególności prace:
      a) wykonywane w pobliżu nieosłoniętych urządzeń elektroenergetycznych lub ich części, znajdujących się pod napięciem;
      b) przy urządzeniach elektroenergetycznych wyłączonych spod napięcia, lecz uziemionych w taki sposób, że którekolwiek
          z uziemień nie jest widoczne z miejsca wykonywania pracy.

      Prace kontrolno-pomiarowe wykonywane w warunkach wymienionych w pkt. 1) i 2) powinny być wykonywane na podstawie polecenia pisemnego, przez co najmniej dwie osoby w celu zapewnienia asekuracji.
      Wykonanie pomiarów elektrycznych wiąże się przede wszystkim z przygotowaniem obiektu do wykonania pomiarów oraz zastosowaniu zastosowaniu niezbędnych środków ostrożności.

      W czasie prób i pomiarów elektrycznych należy stosować niezbędne techniczne i organizacyjne środki ochrony tak, aby sprawdzenie nie spowodowało niebezpieczeństwa dla osób lub zwierząt
      domowych, a także uszkodzenia obiektu i wyposażenia nawet, gdy stwierdzono niezgodności. Badania powinny być zorganizowane i wykonane według sprawdzonych bezpiecznych metod pomiarowych oraz zgodnie
      z wymaganiami norm i przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

      5.1. Oględziny instalacji objętej sprawdzeniem należy wykonać przed próbami, w celu potwierdzenia czy zainstalowane na stałe instalacje i urządzenia elektryczne:
            - spełniają wymagania odpowiednich norm wyrobu i przepisów bezpieczeństwa ludzi i mienia,
            - zostały prawidłowo dobrane i zainstalowane zgodnie z HD 60364 i instrukcjami producenta,
            - nie mają widocznych uszkodzeń, wpływających na pogorszenie stanu bezpieczeństwa.

      Oględziny badanego obiektu, przed właściwymi próbami, powinny obejmować w szczególności:
       a) ochronę przeciwporażeniową, zastosowanie środków ochrony, klasy ochronności  i stopnie ochrony obudów;
       b) dobór przewodów z uwagi na obciążalność prądową długotrwałą, spadek napięcia i wytrzymałość mechaniczną;
       c) poprawność połączeń przewodów; dobór zacisków do przewodów. W razie wątpliwości zaleca się pomiar rezystancji
           połączeń;
       d) identyfikację zacisków urządzeń i zakończeń przewodów oraz identyfikację przewodów kolorami albo znakami
           alfanumerycznymi;
       e) opisy identyfikacyjne obwodów zasilających odbiorniki energii elektrycznej i urządzeń zabezpieczających te obwody,
           stosowanie schematów, napisów ostrzegawczych, itp.;
       f)  występowanie i prawidłowe umieszczenie właściwych urządzeń do odłączania izolacyjnego i łączenia;
       g) dobór urządzeń i środków ochrony, właściwych ze względu na wpływy zewnętrzne;
       h) przyłączenie łączników jednobiegunowych do przewodów fazowych;
       i) dostępność urządzeń, umożliwiającą ich identyfikację oraz bezpieczną obsługę.
       Oględziny badanego obiektu powinny uwzględniać wszystkie wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji.
        W czasie oględzin nie wolno zbliżać się na odległość niebezpieczną do części czynnych. Nie należy również, bez istotnej
        potrzeby, dotykać części przewodzących dostępnych części obcych, na których mogą wystąpić napięcia dotykowe.
       5.2. Montaż układu pomiarowego i przygotowanie pomiarów
       Wszystkie części przewodzące dostępne na stanowisku pomiarowym podlegające ochronie powinny być pewnie połączone
       z przewodem ochronnym instalacji. Przed przystąpieniem do montażu układu pomiarowego należy sprawdzić:
       - brak napięcia na zaciskach wejściowych,
       - poprawność doboru i stan techniczny zastosowanych środków ochrony, narzędzi, przewodów pomiarowych
         i wyposażenia elektrycznego.
      Montaż układu pomiarowego należy wykonać starannie i zgodnie z uprzednio sprawdzonym elektrycznym schematem
      pomiarowym. Zapewnić należy możliwość natychmiastowego odłączenia układu od napięcia zasilania.
      Po połączeniu układu pomiarowego ze źródłem zasilania nie wolno wykonywać żadnych zmian w układzie pomiarowym,
      które mogłyby stworzyć zagrożenie.
      O planowanych pomiarach należy powiadomić osoby, które mogą być w czasie badań narażone na niebezpieczeństwo
      porażenia prądem elektrycznym. Obszar prowadzonych pomiarów, na którym w czasie prób mogą powstać zagrożenia,
      należy w sposób przejrzysty i widoczny oznakować odpowiednimi tablicami i znakami bezpieczeństwa.

      1) Przed przystąpieniem do pomiarów należy:
         - zapoznać się z dokumentację techniczną (eksploatacyjną) obiektu w celu ustalenia, na podstawie aktualnych
           schematów elektrycznych, stosowanych w obiekcie układów sieci, środków ochrony oraz obwodów z wyłącznikami
           różnicowoprądowymi,
         - zapoznać się z protokółami z poprzednich badań,
         - dokonać wyboru metody badań,
         - określić kryteria oceny wyników pomiarów,
         - ocenić dokładność pomiarów i przeanalizować możliwość popełnienia błędów pomiarowych,
         - przeanalizować konieczność zastosowania współczynników poprawkowych do wartości pomierzonych,
         - sprawdzić, czy podłoże (podłoga) posiada wokół stanowiska ma odpowiednie właściwości izolacyjne,
         - usunąć ze stanowiska pomiarowego wszystkie zbędne przedmioty, a zwłaszcza niepotrzebne przewody i narzędzia,
         - sprawdzić, czy wykonany układ pomiarowy umożliwia jego natychmiastowe, w razie potrzeby, wyłączenie spod napięcia.

      2) Wykonanie prób i pomiarów instalacji i urządzeń elektrycznych, zaliczonych do prac wykonywanych w warunkach
          szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego, wymaga od osób wykonujących pomiary przestrzegania przepisów
          oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a w szczególności:
          a) przy włączonym pod napięcie układzie pomiarowym nie należy dokonywać żadnych zmian połączeń;
          b) układ pomiarowy należy wyłączać tylko za pomocą łącznika;
          c) przy sprawdzaniu urządzeń o dużej pojemności (kondensatory, kable), które nawet po wyłączeniu spod napięcia
              mogą stanowić zagrożenie porażeniowe, należy zarówno przed pomiarem jak i po jego zakończeniu rozładować;
          d) układ pomiarowy powinien być tak wykonany, aby w zasięgu ręki nie znajdowały się jednocześnie dostępne części
              o różnych potencjałach;
          e) używać odpowiednich i bezpiecznych urządzeń pomiarowych. Urządzenia pomiarowe, monitorujące i metody badań
              należy dobrać zgodnie z odpowiednimi częściami normy EN 61557. Przyrządy służące do sprawdzania skuteczności
              ochrony przeciwporażeniowej, podlegają okresowej kontroli metrologicznej. Przyrządy należy sprawdzać każdorazowo
              przed użyciem i w razie potrzeby po wykonaniu pomiarów;
          f)  w przypadku, gdy istnieje ryzyko dotknięcia nieosłoniętych części pod napięciem, osoby wykonujące pomiary powinny
              stosować odpowiedni sprzęt ochronny oraz podjąć niezbędne środki zapobiegające porażeniom elektrycznym, zwarciom
              oraz skutkom wyładowań łukowych;
          g) demontaż układu pomiarowego należy wykonać jedynie po uprzednim wyłączeniu napięcia zasilającego.

       W czasie pomiarów wykonywanych w pobliżu maszyn wirujących należy zachować szczególną ostrożność; nie dotykać części wirujących ani zbliżać się do nich na niebezpieczną odległość.
       Nie należy wykonywać badań w warunkach, w których wyładowanie atmosferyczne mogłyby stworzyć zagrożenie dla osób wykonujących badania.
      Próby i pomiary elektryczne powinny być wykonywane przez osoby wykwalifikowane, kompetentne w zakresie sprawdzania parametrów urządzeń i instalacji elektrycznych, posiadające aktualne zaświadczenia kwalifikacyjne "E", w zakresie prac kontrolno-pomiarowych.

▲ do góry

Menu serwisu