Sieci elektroenergetyczne

1. Wstęp

      Sieć elektroenergetyczna - to zespół połączonych i współpracujących ze sobą: linii napowietrznych i kablowych, stacji transformatorowo-rozdzielczych i rozdzielczych, łączników, dławików , kondensatorów oraz urządzeń pomocniczych, przeznaczonych do przesyłania energii elektrycznej z elektrowni do dużych węzłów odbiorczych i rozdziału pomiędzy odbiorców.

      Sieć elektroenergetyczna powinna być tak zaprojektowana, aby zapewnić: odpowiednią jakość dostarczanej odbiorcom energii, elastyczność, t.zn. dawać się łatwo przystosowywać do zasilania nowych odbiorców i wzrastających obciążeń sieci oraz bezpieczeństwo obsłudze i użytkownikom.  

      Projektowanie i budowa elektroenergetycznych linii napowietrznych w Polsce prowadzona była w oparciu o kolejne wydania normy PN-EN 5100. Zakres normy obejmował wymagania dotyczące projektowania i budowy elektroenergetycznych linii napowietrznych przewodami gołymi o napięciach znamionowych do 400 kV włącznie oraz przewodów telekomunikacyjnych zawieszonych na konstrukcjach wsporczych tych linii.

      Od 2002 r. projektowanie i budowa elektroenergetycznych linii napowietrznych prądu przemiennego powyżej 45 kV powinny być zgodne z normą  PN-EN 50341-1 Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 45 kV- Część 1: Wymagania ogólne - Specyfikacje wspólne. Norma ta określa ogólne wymagania, które powinny być spełnione przy projektowaniu i budowie nowych linii napowietrznych, aby zapewnić ich poprawność z uwagi na bezpieczeństwo ludzi, działanie, utrzymanie oraz ochronę środowiska.

      Uzupełnieniem normy PN-EN 50341 w zakresie napięć niższych od jest norma PN-EN 50423 dotycząca projektowania i budowy elektroenergetycznych linii napowietrznych prądu przemiennego powyżej 1 kV do 45 kV włącznie. Norma PN-EN 50341 składa się z trzech części:

Część 1 - "Wymagania ogólne. Specyfikacje wspólne", nazywana też częścią zasadniczą, zawiera rozdziały wspólne dla wszystkich krajów.

Część 2 . "Wykaz normatywnych warunków krajowych" zawiera listę wszystkich normatywnych warunków krajowych (NNA).

Część 3 - "Zbiór normatywnych warunków krajowych" dotyczy normatywnych warunków krajowych (NNA), które odzwierciedlają praktykę krajową.

      Norma PN-EN 50341 nie uwzględnia wymagań dotyczących projektowania i budowy linii napowietrznych z przewodami izolowanymi, których wewnętrzne i zewnętrzne odstępy izolacyjne mogą być mniejsze niż określone  w tej normie. Wymagania dotyczące odstępów izolacyjnych mogą być określone przez NNA.

      Projektowanie i budowa elektroenergetycznych linii napowietrznych prądu przemiennego z przewodami pelnoizolowanymi oraz z przewodami niepełnoizolowanymi powinny być zgodne z normą PN-E-SEP-003.

      Norma PN-EN 50341 nie ma zastosowania  do przewodów odgromowych ze światłowodem (OPGWs) i przewodów fazowych ze światłowodem (OPCONs).

2. Wybrane przepisy

1)   Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne [Dz.U.06.89.625].

2)   Ustawa z dnia  7 lipca 1994 r. Prawo budowlane  [Dz.U.06.156.1118].

3)   Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności [Dz.U.04.204.2087]

4)   Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska [.Dz.U.01.25.150].

5)   Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków

      funkcjonowania systemu elektroenergetycznego [Dz.U.07.93.623]

6)   Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 roku, w

      sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się

      eksploatacja urządzeń, instalacji i sieci [Dz.U.03.89.828]

7)   Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny

      pracy podczas wykonywania robót budowlanych [Dz.U.03.47.401].

8)   Rozporządzenie Ministra Środowiska  z dnia 30 października 2003 r. w sprawie poziomów pół

      elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów

      [ Dz.U.03.192.1883].

9)   Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie

      najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku

      pracy [Dz.U.02.217.1833, Dz.U.05.212.1769 oraz Dz.U.07.161.1142].

10)  Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 marca 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa

       i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych [Dz.U.03.47.401].    

3. Dokumenty normalizacyjne

1)   PN-E-05115 Instalacje elektroenergetyczne prądu przemiennego o napięciu wyższym od 1 kV.

2)   PN-E-05100-1:1998 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa. Linie prądu

      przemiennego z przewodami roboczymi gołymi (norma wycofana ze zbioru norm PKN, która nie

      została zastąpiona inną normą - korzystanie z niej jest dopuszczalne na mocy Rozporządzenia

      Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim

      powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 109/2004 , poz. 1156 z późn.

      zmianami), ale także w przepisach techniczno budowlanych.

3)   PN-EN 50341-1-2002 Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 45 kV

      - Część 2: Wykaz normatywnych warunków krajowych.

4)    PN-EN 50341-1-2005 Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 45 kV

       - Część 1: Wymagania ogólne - Specyfikacje wspólne.

5)    PN-EN 50423-1:2007 Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej

      1 kV do 45 kV. Część 1: Wymagania ogólne. Wspólne specyfikacje,

6)    PN-EN 50341-3-22:2010 Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej

       45 kV -- Część 3: Zbiór normatywnych warunków krajowych.

7)    PN-EN 61140:2004 Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym - Wspólne aspekty

       instalacji i urządzeń.

8)    PN-E-SEP-001 Sieci elektroenergetyczne niskiego napięcia. Ochrona przeciwporażeniowa.

9)    PN-E-SEP-003 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa. Linie prądu

      przemiennego z przewodami pelnoizolowanymi oraz z przewodami niepełnoizolowanymi.

10)  N-SEP-E-004 Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe. Projektowanie i budowa.

11)  Instrukcja Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej - data wejścia w życie:1 sierpień 2010 r.

12)  Instrukcja Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej. ZEW.T S.A., listopad 2006 r.

4. Określenia:

• System elektroenergetyczny - zespół urządzeń i instalacji przeznaczonych do wytwarzania, przesyłania i rozdzielania energii elektrycznej.

• Sieci - instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, należące do przedsiębiorstwa energetycznego.

• Sieć elektroenergetyczna - zespół połączonych wzajemnie linii i stacji elektroenergetycznych przeznaczonych do przesyłania i rozdzielania energii elektrycznej.

• Siec przesyłowa - siec elektroenergetyczna najwyższych  lub wysokich napięć, za której ruch sieciowy odpowiedzialny jest operator systemu przesyłowego.

• Sieć dystrybucyjna - sieć elektroenergetyczna wysokich, średnich i niskich napięć,  za której ruch sieciowy odpowiedzialny jest operator systemu dystrybucyjnego.

• Stacja elektroenergetyczna - zespół urządzeń elektroenergetycznych wraz z niezbędnymi budowlami, umieszczony w jednym miejscu i przeznaczony do przetwarzania, transformacji i/lub rozdzielania energii elektrycznej.

• Rozdzielnia - zespół urządzeń rozdzielczych (łączniki, szyny zbiorcze itp.) określonego napięcia umożliwiających dokonywanie czynności łączeniowych pomiędzy liniami, transformatorami i/lub innymi urządzeniami elektrycznymi, będący częścią stacji elektroenergetycznej lub tworzący stację rozdzielczą.

• Rozdzielnica - urządzenia elektroenergetyczne przeznaczone do do rozdziału energii elektrycznej oraz do zasilania i sterowania odbiorników tej energii wykonane całkowicie u wytwórcy lub zestawione w miejscu zainstalowania z części - o znacznym stopniu scalenia - wykonanych u wytwórcy.

• Przyłącze - odcinek lub element sieci służący do połączenia urządzeń, instalacji lub sieci odbiorcy o wymaganej przez niego mocy przyłączeniowej z siecią przedsiębiorstwa elektroenergetycznego świadczącego na rzecz tego odbiorcy usługę przesyłania lub dystrybucji.

• Bezpieczeństwo energetyczne - stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię elektryczną w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska. 

• Linia elektroenergetyczna - zespół przewodów, materiałów izolacyjnych i odpowiednich akcesoriów przeznaczony do przesyłania energii elektrycznej pomiędzy dwoma punktami sieci elektroenergetycznej.

• Moc przyłączeniowa - moc czynna planowana do pobierania lub wprowadzania do sieci, określona w umowie o świadczenie usługi przyłączenia jako wartość maksymalna ze średnich wartości tej mocy w okresie 15 minut, służąca do zaprojektowania przyłącza.

• Moc zwarciowa - iloczyn prądu zwarciowego w określonym punkcie sieci i umownej wartości napięcia, najczęściej napięcia roboczego.

• Punkt neutralny sieci wielofazowej - wspólny punkt połączonych w gwiazdę uzwojeń urządzenia n-fazowego, np. transformatora elektroenergetycznego lub transformatora uziemiającego.

• Urządzenia - urządzenia techniczne stosowane w procesach energetycznych.

• Wartość nominalna - odpowiednia przybliżona wartość liczbowa stosowana do oznaczenia lub wyróżnienia elementu, przyrządu lub urządzenia.

• Wartość znamionowa - wartość przypisana, zasadniczo przez wytwórcę, dla określenia warunków pracy elementowi, przyrządowi lub urządzeniu.

• Nazewnictwo napięć stosowanych w elektroenergetyce:

         1. niskie napięcie (n/n)            - napięcia o wartości nie przekraczającej 1 kV.

         2. wysokie napięcie (WN):      - napięcia o wartości przekraczającej 1 kV,

             które dzielą się na:

       - średnie napięcie (SN)        - napięcia o wartości nie przekraczającej 100 kV,

       - najwyższe napięcie (NN)   - napięcia o wartości przekraczającej 100 kV.

      Nazewnictwem napięć stosowanych w elektroenergetyce zajmuje się norma PN-92/E-50601 "Słownik terminologiczny elektryki. Wytwarzanie, przesyłanie i rozdzielanie energii elektrycznej. Pojęcia ogólne"  będąca tłumaczeniem normy międzynarodowej IEC 50(601)-1985.

5. Struktura sieci elektroenergetycznych

      Sieć elektroenergetyczna to zespół urządzeń uczestniczących w przekazywaniu energii elektrycznej z elektrowni do odbiorców. W skład sieci elektroenergetycznych wchodzą linie i stacje elektroenergetyczne. Sieci elektroenergetyczne KSE dzielą się na:

     - sieci przesyłowe - sieci elektroenergetyczne o  U_zn  wyższym niż 110 kV;

     - sieć rozdzielczą  - sieć elektroenergetyczna o  U_zn   nie wyższym niż 110 kV.

Krajowy system przesyłowy

       Krajową sieć przesyłową tworzą linie i stacje 400 i 220 kV prądu przemiennego oraz fragmentarycznie 450 kV prądu stałego. Majątkiem sieci przesyłowych zarządza PSE - Operator. Zadaniem sieci przesyłowej jest przesyłanie energii elektrycznej z elektrowni systemowych rozmieszczonych nierównomiernie na obszarze kraju do miejsc jej transformacji do sieci dystrybucyjnej 110 kV.  

      Krajowy System Elektroenergetyczny współpracuje synchronicznie z systemem zachodnioeuropejskim (UCTE), natomiast połączenia z systemem wschodnioeuropejskim pracują wyspowo, ze względu na brak możliwości współpracy synchronicznej.

     Sieć dystrybucyjną tworzą linie i stacje 110 kV, SN i nn, której eksploatację i zarządzanie majątkiem prowadzą operatorzy systemów dystrybucyjnych. Długość linii napowietrznych wynosi około 32,5 tys. kilometrów a kablowych blisko100 km. Liczba transformatorów 110/SN wynosi ponad 2500 sztuk a ich moc około 47 tys. MVA.

Sieci elektroenergetyczne 110 kV  służą do:

• zasilania sieci dystrybucyjnej.

• zasilania odbiorców końcowych przyłączonych do sieci,

• wyprowadzenia mocy z lokalnych elektrowni i elektrociepłowni o parametrach elektrycznych kwalifikujących do połączenia ich z KSE,

• wspomagania sieci przesyłowej poprzez przesyły wspomagające lub wyrównawcze wynikające głównie z niedostatecznego rozwoju sieci wyższego napięcia w niektórych obszarach kraju (np. na terenach górskich).

      Sieci średniego napięcia SN służą do przyłączenia źródeł wytwórczych i odbiorców końcowych zasilanych z tej sieci oraz do zasilania sieci niskiego napięcia poprzez transformację SN/nn. Długość linii SN w Polsce wynosi około 300 tys. km, w tym kablowych około 62 tys. km.  Liczba transformatorów w stacjach SN/nn wynosi blisko 240 tysięcy a ich moc łączna ok. 41 tys.  MVA. 

      Sieci niskiego napięcia n/n służą do dystrybucji energii elektrycznej do odbiorców końcowych. Linie są budowane jako czteroprzewodowe w układzie sieci TN-C lub TT. Sieci miejskie niskiego napięcia są budowane przede wszystkim jako kablowe, w strukturze zamkniętej i konfiguracji otwartej. Podział roboczy linii jest dokonywany na jednym końcu linii w stacji lub w złączu kablowym w trasie linii. Złącza, w których jest ustanowione miejsce dostarczenia energii elektrycznej i granica majątkowo-eksploatacyjna znajdują się w budynkach wielorodzinnych oraz na elewacjach lub w linii ogrodzenia budynków jednorodzinnych. Na obrzeżach dużych miast i w mniejszych miastach znaczna część linii zbudowana jest jako napowietrzna z przyłączami do odbiorców końcowych. Napowietrzne linie niskiego napięcia wykorzystywane są także do zainstalowania obwodów oświetlenia drogowego poprzez zawieszenie piątego przewodu i umieszczenie opraw oświetleniowych na słupach linii.

6. Układy sieci elektroenergetycznych

       Struktura sieci - jest jednoznacznie określonym układem sieci wraz z parametrami poszczególnych urządzeń. Pod pojęciem "układ sieci" rozumie się podział na sieci przesyłowe i dystrybucyjne, sieci o różnych napięciach nominalnych oraz struktury podstawowe sieci. 

      Konfiguracja sieci - są to połączenia stałe lub okresowe identycznych lub różnych podstawowych struktur sieciowych. Struktury podstawowe sieci dzieli się na otwarte i zamknięte. Struktury otwarte mogą być promieniowe lub magistralne, rezerwowane lub nie rezerwowane. Rezerwowanie uzyskuje się poprzez przyłączenia automatyczne lub ręczne. W strukturach zamkniętych jest możliwość zasilania każdego odbioru, bez przełączeń, co najmniej z dwóch niezależnych źródeł. Konfiguracje sieci mogą być: normalne, awaryjne i po awaryjne oraz otwarte lub zamknięte.

      Krajowy System Elektroenergetyczny (KSE) jest zbiorem urządzeń do rozdziału, przesyłu i wytwarzania energii elektrycznej, połączonych w system umożliwiający dostawy energii elektrycznej w sposób ciągły i nieprzerwany. Krajowy System Elektroenergetyczny dzieli się na podsystemy:

- wytwórczy (elektrownie),

- przesyłowo-rozdzielczy (linie i stacje elektroenergetyczne).

W krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE) przyjęte są zasady dotyczące stosowanych

struktur podstawowych i konfiguracji sieci:

• sieci przesyłowe oraz sieci 110 kV - poza nielicznymi przypadkami sieci promieniowych, mają strukturę zamkniętą i zamkniętą konfigurację z rozcięciami roboczymi wynikającymi z optymalnych warunków prowadzenia ruchu sieciowego;

• sieci miejskie SN - mają w większości przypadków struktury zamknięte, dwustronnie zasilane zwane pętlowymi lub magistralnymi i konfiguracje otwarte przez podział roboczy - zmiany konfiguracji wymagają przełączeń ręcznych;

• sieci terenowe SN - mają strukturę otwartą typu drzewo, w większości przypadków z możliwością rezerwowania linii głównej (magistrali) przez zmianę miejsca podziału roboczego;

• sieci miejskie n/n - zwykle mają strukturę zamkniętą i otwartą konfigurację umożliwiającą drugostronne zasilanie po  przełączeniach ręcznych, a w sieci terenowej mają zwykle strukturę otwartą.

Sieci otwarte - dzielą się na: promieniowe i magistralne

 - Sieci otwarte promieniowe - mają zastosowane w sieciach przemysłowych średniego 

niskiego napięcia oraz w sieciach wiejskich i instalacjach wewnętrznych niskiego napięcia. 

Ze względu na pewność zasilania dzielą sie na  rezerwowane i nierezerwowane (rys.1). Ważną

odmianą są linie promieniowe rozgałęzione, stosowane jako struktury przejściowe sieci

rozdzielczych rejonowych SN.                                               

 

Rys 1. Układy promieniowe; a) prosty układ promieniowy (z jednym odbiornikiem),

b) układ dwupromieniowy,  c) układ promieniowy

 

 

   Sieci otwarte magistralne - budowane są jako nierezerwowane lub rezerwowane (rys. 2).

Układy magistralne stosuje sie w sieciach przemysłowych i  instalacjach wnętrzowych niskiego

napięcia (nn), w sieciach miejskich średniego napięcia (SN) oraz  w centrach dużych aglomeracji

miejskich (linie dwumagistralne).

 

 

 

Rys 2. Układy magistralne; a) nierezerwowany, b) rezerwowany

                    

Sieci zamknięte  - ich cechą jest możliwość zasilania każdego z odbiorców, bez przełączeń,

o najmniej z dwóch niezależnych źródeł. Pojedynczą linię zasilaną

z dwóch niezależnych źródeł nazywa się układem dwustronnie zasilanym (rys.3); tego typu

układy spotyka się w sieciach miejskich SN i nn, w sieciach przemysłowych SN i nn, jak również

w sieciach WN.

 

 

 

Rys 3. Układ dwustronnie zasilany

 

       Stosowane są również bardziej skomplikowane sieci wielokrotnie zamknięte: np. struktury kratowe stosowane w sieciach nn dzielnic miejskich o trudnej

zabudowie. Są stosowane w przeważającej części w sieci wysokich napięć (WN) i najwyższych napięć (NN) oraz w sieciach miejskich średniego napięcia (SN).

Są to sieci o dużej niezawodności. Po wyłączeniu uszkodzonego elementu w tym układzie jego rolę w zasilaniu innych elementów sieci przyjmuje nieuszkodzona

część sieci. W sieciach przemysłowych stosuje się często sieci o strukturach mieszanych.

 

Konfiguracja sieci

      W zależności od stanu sieci rozróżnia się konfiguracje: normalne, awaryjne i poawaryjne. Sieci otwarte mogą pracować tylko w konfiguracji otwartej, natomiast

sieci zamknięte - w konfiguracjach otwartych (rys. 4) bądź zamkniętych. Konfiguracje otwarte sieci o strukturach zamkniętych, mniej zawodne,  stosuje się

w sieciach miejskich nn i SN oraz niekiedy w sieciach przemysłowych.

 

 

 

Rys 4. Układ dwustronnie zasilany ściśnięty

 

 

Przyłączanie odbiorców do sieci elektroenergetycznej

      Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego [Dz.U.07.93.623 ogłoszony dnia 29 maja 2007 r.] ustala następujące kryteria podziału na grupy podmiotów ubiegających się o przyłączenie oraz warunki przyłączenia do sieci.

      Podmioty ubiegające się o przyłączenie do sieci dzieli się na grupy, zwane dalej "grupami przyłączeniowymi", według następujących kryteriów:

• grupa I - podmioty, których urządzenia, instalacje i sieci są przyłączane bezpośrednio do sieci o napięciu znamionowym wyższym niż 110 kV;
• grupa II - podmioty, których urządzenia, instalacje i sieci są przyłączane bezpośrednio do sieci o napięciu znamionowym 110 kV;
• grupa III - podmioty, których urządzenia, instalacje i sieci są przyłączane bezpośrednio do sieci o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV, lecz niższym niż 110 kV;
• grupa IV - podmioty, których urządzenia, instalacje i sieci są przyłączane bezpośrednio do sieci o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV oraz mocy przyłączeniowej większej niż 40 kW lub prądzie znamionowym zabezpieczenia przedlicznikowego w torze prądowym większym niż 63 A;
• grupa V - podmioty, których urządzenia, instalacje i sieci są przyłączane bezpośrednio do sieci o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV oraz mocy przyłączeniowej nie większej niż 40 kW i prądzie znamionowym zabezpieczenia przedlicznikowego nie większym niż 63 A;

• grupa VI - podmioty, których urządzenia, instalacje i sieci są przyłączane do sieci poprzez tymczasowe przyłącze, które będzie, na zasadach określonych w umowie, zastąpione przyłączem docelowym, lub podmioty, których urządzenia, instalacje i sieci są przyłączane do sieci na czas określony, lecz nie dłuższy niż rok.

Przyłączenie podmiotu do sieci następuje na podstawie umowy o przyłączenie do sieci po spełnieniu warunków przyłączenia zwanych dalej "warunkami przyłączenia".

 

Wymagania techniczne w zakresie przyłączania do sieci urządzeń wytwórczych, sieci dystrybucyjnych elektroenergetycznych, urządzeń odbiorców końcowych, połączeń międzysystemowych oraz linii bezpośrednich określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci, zwany dalej "wnioskodawcą", składa wniosek o określenie warunków przyłączenia w przedsiębiorstwie energetycznym zajmującym się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej, do którego sieci ubiega się o przyłączenie.     

Granica własności pomiędzy siecią przedsiębiorstwa energetycznego a instalacją odbiorcy wynika z warunków przyłączenia. Dla podmiotów zaliczonych do IV i V grupy przyłączeniowej (przyłączenie stałe do sieci nn) granica własności jest tożsama z miejscem dostarczenia energii elektrycznej i zależy od rodzaju przyłącza. Dla pozostałych grup przyłączeniowych - zgodnie z rozporządzeniem - wynika z umowy o przyłączenie. Przyłącze należy do przedsiębiorstwa energetycznego, w sieciach nn jest zwykle zakończone złączem, w którym ustalone jest miejsce dostarczenia energii elektrycznej i następuje rozdzielenie własności. Miejscem tym - w uzasadnionych przypadkach -  mogą również być zaciski prądowe przy izolatorach stojaka dachowego. Dalszą częścią toru prądowego (poza ewentualną rozdzielnicą w złączu) jest wewnętrzna linia zasilająca, będąca częścią instalacji należącej do odbiorcy.

       Granice własności sieci elektroenergetycznych pomiędzy spółkami dystrybucyjnymi wynikają z uwarunkowań  topografii sieci a pomiędzy PSE Operator I spółkami są ustalone według ogólnych zasad podziału sieci na przesyłową i dystrybucyjną.

7. Ochrona środowiska

      Ochrona środowiska (informacje ogólne) w związku z budową i eksploatacją sieci elektroenergetycznych dotyczy:

• ochrony przeciwporażeniowej,

• ochrony przeciwprzepięciowej,

• ochrony przeciwpożarowej,

• ochrony przed oddziaływaniem pola elektromagnetycznego,

• ochrona przed substancjami szkodliwymi,

• agresywności wizualnej i uciążliwości linii elektroenergetycznych,

• hałasu.

7.1 Ochrona przeciwporażeniowa dotyczy:

• ochrony podstawowej - poprzez zachowanie bezpiecznej odległości od nieizolowanych części urządzeń będących pod napięciem oraz zastosowanie osłon, ogrodzeń, itp. Zabezpieczenie prze dotykiem bezpośrednim powinno być osiągnięte poprzez budowę obiektów sieciowych oraz innych obiektów w sąsiedztwie linii i stacji elektroenergetycznych zgodnie z wymaganiami norm i przepisów dotyczących sieci elektroenergetycznych,

• ochrony przy uszkodzeniu - w zakłóceniowych stanach pracy urządzeń poprzez zachowanie dopuszczalnych wartości napięć dotykowych i krokowych. Zabezpieczenie przed wystąpieniem napięć wyższych niż dopuszczalne osiąga się poprzez zastosowanie przewidzianych dla elektroenergetycznych środków ochrony przy uszkodzeniu i ochrony uzupełniającej.

7.2 Ochrona przeciwprzepięciowa - stosowana w sieciach elektroenergetycznych ogranicza sie w zasadzie do ochrony odgromowej, zgodnie z wymaganiami norm dotyczących linii napowietrznych.

      Wymagania dotyczące ochrony instalacji elektrycznych odbiorców, przyłączonych do sieci elektroenergetycznej, przed przepięciami atmosferycznymi przenoszonymi przez sieć rozdzielczą i przepięciami łączeniowymi oraz zasady identyfikowania i określania miejsc w instalacjach elektrycznych, w których mogą występować przepięcia, a także doboru środków ograniczających przepięcia, zawarte są w PN-IEC 60364-4-443:2006 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych -- Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa -- Ochrona przed przepięciami atmosferycznymi lub łączeniowymi.

7.3 Ochrona przeciwpożarowa wynika z przepisów o ochronie przeciwpożarowej i dotyczy:

• odporności ogniowej ścian stacji elektroenergetycznych sąsiadującymi z innymi obiektami,

• łukochronności stacji wnętrzowych,

• budowy stanowisk transformatorów z uwzględnieniem ograniczenia skutków jego pożaru,

• wyposażenia - w uzasadnionych przypadkach - stanowisk transformatorów w automatyczne instalacje gaśnicze,

• wyposażenia stacji elektroenergetycznych w sprzęt gaśniczy.

7.4 Ochrona przed oddziaływanie pola elektromagnetycznego - dotyczy jego składowej elektrycznej i magnetycznej i ogranicza się do sieci o napięciu nominalnym

110 kV i wyższym; w sieciach niższych napięć oddziaływanie to jest pomijalne. Dopuszczalne wartości składowych odrębnie dla obszarów ogólnie dostępnych

i stanowisk pracy, określone są:

• w Rozporządzeniu Ministra Środowiska  z dnia 30 października 2003 r. w sprawie poziomów pół  elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów [ Dz.U.03.192.1883] oraz

• Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy [Dz.U.02.217.1833, Dz.U.05.212.1769 oraz Dz.U.07.161.1142].

7.5 Ochrona przed substancjami szkodliwymi stosowanymi w eksploatacji elementów sieci elektroenergetycznych dotyczy:

• związku SF₆ (sześciofluorek siarki),

• związku PCB (polichlorowane bifenyle),

• oleju izolacyjnego (transformatorowego).

      Sześciofluorek siarki SF₆  nie jest substancją toksyczną ale został uznany za gaz cieplarniany. Pomimo swojego ciężaru po zmieszaniu z powietrzem jest przenoszony do atmosfery.  Udział ilościowy SF₆ w grupie gazów cieplarnianych jest wprawdzie niewielki lecz posiada niepokojąco długi czas rozpadu. Wysoce toksyczne są natomiast produkty rozpadu gazu w łuku elektrycznym; wymagają utylizacji.

 

7.6 Agresywność wizualna i uciążliwość linii napowietrznych - polega na skutkach ich obecności dla środowiska naturalnego i obszarów zurbanizowanych zarówno pod względem wizualno - estetycznym jak i uciążliwości wynikających z wymogów zachowania odpowiednich ograniczeń zagospodarowania najbliższego sąsiedztwa, co pociąga za sobą utrudnienia w zagospodarowaniu przestrzennym. Uciążliwości te zwiększają sie wraz ze wzrostem napięcia nominalnego linii.

      Do środków zaradczych zalicza się: 

- projektowanie i budowa linii ze szczególnym unikaniem kolizji i uciążliwości dla najbliższego

  otoczenia,

- stosowanie konstrukcji wsporczych wąskotrzonowych w tym stalowych, rurowych

  i strunobetonowych wirowanych oraz leśnych, zwężających konieczną przecinkę w terenach

  leśnych,

- stosowanie przewodów w osłonie izolacyjnej lub w pełnej izolacji w obszarach leśnych,

  zadrzewionych lub zabudowanych,

- upraszczanie sposobu budowy stacji słupowych, eliminowanie nadmiernej liczby słupów,

- stopniowe wycofywanie linii napowietrznych o napięciu 110 kV i niższym z terenów silnie

  zurbanizowanych.

 

      Niezależnie od ograniczania uciążliwości linii napowietrznych ważne jest również ograniczanie uciążliwości stacji elektroenergetycznych poprzez ich miniaturyzację zarówno w rozwiązaniach wnętrzowych jak i napowietrznych.

 

7.7 Ochrona przed hałasem - powinna być prowadzona na zasadach ogólnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 13 maja 1998 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Linie o napięciu110 kV i wyższym powodują hałas zależny od pogody, wynikający z ulotu, a stacje hałas hałas powodowany pracą transformatorów i działania wyłączników pneumatycznych. W przypadku stacji należy stosować odpowiednią izolacje akustyczną.