Symbole, terminy, definicje

1.2.1 Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym

      1) Ochrona podstawowa - ochrona przed porażeniem elektrycznym w przypadku braku uszkodzenia.

          Zgodnie z 60364 Część 4-41 dla instalacji, sieci i urządzeń niskiego napięcia ochrona podstawowa
          odpowiada głównie ochronie przed dotykiem bezpośrednim

      2) Ochrona przy uszkodzeniu - ochrona przed porażeniem elektrycznym przy pojedynczym uszkodzeniu 

      3) Porażenie prądem elektrycznym - skutki patofizjologiczne spowodowane przepływem prądu
          elektrycznego przez ciało ludzkie lub ciało zwierzęcia

      4) Przeszkoda ochronna (elektryczna), bariera ochronna (elektryczna) - część zabezpieczenia
          przed niezamierzonym dotykiem bezpośrednim, ale nie zabezpieczająca przed dotykiem bezpośrednim
          w wyniku działania zamierzonego.

      5) Przegroda ochronna (elektryczna) - część zabezpieczenia przed dotykiem bezpośrednim ze wszystkich
          normalnych kierunków dostępu.

      6) Obudowa ochronna (elektryczna) - obudowa otaczająca części wewnętrzne urządzenia dla
          zapobieżenia dostępowi do niebezpiecznych części czynnych ze wszystkich stron.

      7) Zasięg ręki - przestrzeń dostępna dla dotyku zawarta pomiędzy dowolnym punktem powierzchni,
          gdzie człowiek zwykle stoi lub porusza się, a granicą, którą może człowiek dosięgnąć ręką
          w dowolnym kierunku bez użycia innych przedmiotów.

      8) Osoba wykwalifikowana (w zakresie elektryki) - osoba mająca stosowne wykształcenie
          i doświadczenie zapewniające jej unikanie niebezpieczeństw i zapobieganie ryzyku,
          jakie może stwarzać elektryczność.

      9) osoba poinstruowana (w zakresie elektryki) - osoba odpowiednio poinformowana lub
          nadzorowana przez osobę wykwalifikowaną w sposób zapewniający jej unikanie niebezpieczeństw
          i zapobieganie ryzyku, jakie może stwarzać elektryczność.

    10) Osoba postronna - osoba, która nie jest ani osobą wykwalifikowaną, ani osobą poinstruowaną.

1.2.2 Środki ochrony dodatkowej

     2) Samoczynne wyłączenie zasilania - spowodowanie przerwy w jednym lub większej liczbie
         przewodów linii, w wyniku samoczynnego zadziałania urządzenia ochronnego w przypadku uszkodzenia.

     3) Ekran (przewodzący) - część przewodząca, która otacza lub oddziela obwody elektryczne i/lub przewody.     

     4) Ekran ochronny (elektryczny) - ekran przewodzący, stosowany do oddzielenia obwodu elektrycznego
         i/lub przewodów od niebezpiecznych części czynnych.     

     5) Ekranowanie ochronne (elektryczne) - oddzielenie obwodów elektrycznych i/lub przewodów
         od niebezpiecznych części czynnych ekranem ochronnym, elektrycznie przyłączonym do połączenia
         wyrównawczego ochronnego i przeznaczonym do ochrony przed porażeniem elektrycznym.     

     6) Separacja podstawowa - separacja pomiędzy obwodami lub pomiędzy obwodem a ziemią uzyskana
         za pomocą izolacji podstawowej.      

     7) Separacja ochronna (elektryczna) - rozdzielenie jednego obwodu elektrycznego od innych w wyniku
         zastosowania: izolacji podwójnej, lub izolacji podstawowej i ekranowania ochronnego, lub izolacji wzmocnionej.     

     8) Separacja elektryczna - środek ochrony, który izoluje niebezpieczny obwód czynny od wszystkich innych
         obwodów i części, od ziemi i uniemożliwia dotknięcie tego obwodu.     

     9) Napięcie bardzo niskie ELV - każde napięcie nieprzekraczające odpowiedniej granicy określonej
         w IEC 61201 (ELV jest akronimem terminu "extra-low-voltage").   

   10) Układ SELV - układ elektryczny, w którym napięcie nie może przekroczyć wartości ELV.   

   11) Układ PELV - układ elektryczny, w którym napięcie nie może przekroczyć wartości ELV.

1.2.3 Sprawdzanie środków ochrony

     1) Część czynna - przewód lub część przeznaczona do pracy pod napięciem w warunkach normalnych,
         łącznie z przewodem neutralnym, lecz z wyjątkiem przewodu PEN oraz przewodów PEM lub PEL.

     2) Część przewodząca dostępna - część przewodząca urządzenia, której można dotknąć, nie będąca
         normalnie pod napięciem, i która może znaleść się pod napięciem, jeżeli zawiedzie izolacja podstawowa.

     3) Część przewodząca obca - część przewodząca nie będąca częścią instalacji elektrycznej i mogąca
         przyjmować potencjał elektryczny, zwykle potencjał elektryczny lokalnej ziemi.

     4) Napięcie dotykowe rażeniowe - napięcie pomiędzy częściami przewodzącymi, które są dotykane
         jednocześnie przez człowieka lub zwierzę.

     5) Napięcie dotykowe spodziewane - napięcie pomiędzy jednocześnie dostępnymi częściami
         przewodzącymi, kiedy części te nie są dotykane przez człowieka lub zwierzę.

     6) Prąd dotykowy, prąd rażeniowy - prąd elektryczny, który przepływa przez ciało człowieka lub
         zwierzęcia, w przypadku dotyku jednej części dostępnej lub większej ich liczby elektrycznej instalacji
         lub urządzenia.

     7) Środowisko nieprzewodzące (izolowane stanowisko) - zespół czynników, dzięki którym człowiek lub
        zwierzę dotykając części przewodzącej dostępnej, która może stać się częścią czynną niebezpieczną,
        są chronieni dzięki dużej impedancji środowiska (na przykład izolowanych ścian i izolowanych podłóg),
        oraz w wyniku nieistnienia uziemionych części przewodzących.

1.2.4 Przewody ochronne

     1) przewód ochronny - przewód przeznaczony do celów bezpieczeństwa,

     2) przewód ochronny wyrównawczy - przewód ochronny przeznaczony do połączenia
         wyrównawczego ochronnego,

     3) przewód ochronny wyrównawczy, uziemiony - przewód ochronny wyrównawczy
         z połączeniem przewodzącym do ziemi,

     4) przewód ochronny wyrównawczy, nieuziemiony - przewód ochronny wyrównawczy
         bez połączenia przewodzącego do ziemi,

     5) przewód wyrównawczy funkcjonalny - przewód przeznaczony do połączenia funkcjonalnego,

     6) przewód uziemiający funkcjonalny - przewód uziemiający przeznaczony do uziemienia funkcjonalnego,

     7) przewód liniowy - przewód będący w czasie normalnej pracy sieci pod napięciem i przeznaczony
         do przesyłu energii elektrycznej, ale nie będący ani przewodem neutralnym , ani przewodem środkowym,

     8) połączenia wyrównawcze - połączenia elektryczne pomiędzy częściami przewodzącymi
         w celu wyrównania potencjałów (ekwipotencjalizacji),

     9) połączenia wyrównawcze ochronne -  połączenie wyrównawcze dla celów bezpieczeństwa np. ochrona
         przed porażeniem elektrycznym),

   10) główny zacisk uziemiający (główna szyna uziemiająca) - zacisk lub szyna, które są częścią
         układu uziemiającego instalacji i umożliwiają połączenie elektryczne pewnej liczby przewodów
         w celach uziemieniowych,

1.2.5 Uziemienia

   1) uziom - część przewodząca, która może być umieszczona w specyficznym ośrodku przewodzącym, np. betonie,
       w elektrycznym styku z ziemią,

   2) przewód uziemiający - przewód, który zapewnia drogę przewodzącą lub część przewodzącej drogi, pomiędzy danym
       punktem sieci, instalacji lub urządzenia a uziomem.

   3) uziemienie - to celowo wykonane elektryczne połączenie części urządzeń lub instalacji elektrycznej
       z przedmiotem metalowym znajdującym się w ziemi, zwanym uziomem.

   4) uziemienie ochronne - to uziemienie jednego lub wielu punktów sieci, instalacji lub urządzenia
       dla celów bezpieczeństwa.

   5) uziemienia robocze (funkcjonalne), - to uziemienie jednego lub wielu punktów sieci, instalacji lub urządzenia
       dla celów innych niż bezpieczeństwo elektryczne.

   6) instalacja uziemiająca - wszystkie elektryczne połączenia i urządzenia występujące w uziemieniu
       sieci instalacji i urządzeń,

   7) uziom fundamentowy - część przewodząca umieszczona w ziemi pod fundamentem budynku lub,
       co jest lepszym rozwiązaniem, osadzona w betonie fundamentu budynku, zwykle w postaci zamkniętej pętli.

1.2.6 Sieci elektroenergetyczne

   1) System elektroenergetyczny - zespół urządzeń i instalacji przeznaczonych do wytwarzania,
       przesyłania i rozdzielania energii elektrycznej.

   2) Sieci - instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania lub dystrybucji paliw
       lub energii, należące do przedsiębiorstwa energetycznego.

   3) Sieć elektroenergetyczna - zespół połączonych wzajemnie linii i stacji elektroenergetycznych
       przeznaczonych do przesyłania i rozdzielania energii elektrycznej.

   4) Siec przesyłowa - siec elektroenergetyczna najwyższych lub wysokich napięć, za której ruch
       sieciowy odpowiedzialny jest operator systemu przesyłowego.

   5) Sieć dystrybucyjna - sieć elektroenergetyczna wysokich, średnich i niskich napięć, za której ruch
       sieciowy odpowiedzialny jest operator systemu dystrybucyjnego.

   6) Stacja elektroenergetyczna - zespół urządzeń elektroenergetycznych wraz z niezbędnymi budowlami,
       umieszczony w jednym miejscu i przeznaczony do przetwarzania, transformacji i/lub rozdzielania
       energii elektrycznej.

   7) Rozdzielnia - zespół urządzeń rozdzielczych (łączniki, szyny zbiorcze itp.) określonego napięcia
       umożliwiających dokonywanie czynności łączeniowych pomiędzy liniami, transformatorami i/lub innymi
       urządzeniami elektrycznymi, będący częścią stacji elektroenergetycznej lub tworzący stację rozdzielczą.

   8) Rozdzielnica - urządzenia elektroenergetyczne przeznaczone do do rozdziału energii elektrycznej oraz
       do zasilania i sterowania odbiorników tej energii wykonane całkowicie u wytwórcy lub zestawione w miejscu
       zainstalowania z części - o znacznym stopniu scalenia - wykonanych u wytwórcy.

   9) Przyłącze - odcinek lub element sieci służący do połączenia urządzeń, instalacji lub sieci odbiorcy
       o wymaganej przez niego mocy przyłączeniowej z siecią przedsiębiorstwa elektroenergetycznego
       świadczącego na rzecz tego odbiorcy usługę przesyłania lub dystrybucji.

 10) Bezpieczeństwo energetyczne - stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego
       zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię elektryczną w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony,
       przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska.

 11) Linia elektroenergetyczna - zespół przewodów, materiałów izolacyjnych i odpowiednich akcesoriów
       przeznaczony do przesyłania energii elektrycznej pomiędzy dwoma punktami sieci elektroenergetycznej.

 12) Moc przyłączeniowa - moc czynna planowana do pobierania lub wprowadzania do sieci, określona
       w umowie o świadczenie usługi przyłączenia jako wartość maksymalna ze średnich wartości tej mocy
       w okresie 15 minut, służąca do zaprojektowania przyłącza.

 13) Moc zwarciowa - iloczyn prądu zwarciowego w określonym punkcie sieci i umownej wartości napięcia,
       najczęściej napięcia roboczego.

 14) Punkt neutralny sieci wielofazowej - wspólny punkt połączonych w gwiazdę uzwojeń urządzenia
       n-fazowego, np. transformatora elektroenergetycznego lub transformatora uziemiającego.

 15) Urządzenia - urządzenia techniczne stosowane w procesach energetycznych.

 16) Wartość nominalna - odpowiednia przybliżona wartość liczbowa stosowana do oznaczenia lub
       wyróżnienia elementu, przyrządu lub urządzenia.

 17) Wartość znamionowa - wartość przypisana, zasadniczo przez wytwórcę, dla określenia warunków
       pracy elementowi, przyrządowi lub urządzeniu.

1.2.7. Linie kablowe

   1) Kabel - jest to przewód elektroenergetyczny o budowie przystosowanej do układania bezpośrednio w ziemi.

   2) Linia kablowa - kabel wielożyłowy lub wiązka kabli jednożyłowych w układzie wielofazowym albo
       jedno- lub wielożyłowych kabli połączonych równolegle, łącznie z osprzętem, we wspólnym rowie
       kablowym lub przestrzeni i łączących urządzenia jedno- lub wielofazowe albo jedno- lub wielobiegunowe.

   3) Trasa kablowa - pas terenu lub przestrzeni, w którym ułożone są jedna lub więcej linii kablowych.

   4) Napięcie znamionowe linii - napięcie międzyprzewodowe w przypadku prądu przemiennego lub
       międzybiegunowe w przypadku prądu stałego), na które linia jest zbudowana.

   5) Pomieszczenie kablowe - pomieszczenie w budynku przeznaczone do ułożenia kabli w celu
       ich rozprowadzenia do rozdzielnic. sterowni, itp.

   6) Kanał kablowy - kanał w stropie, podłodze lub w ziemi przykryty płytami zdejmowalnymi,
       przeznaczony do do układania kabli, nie przystosowany do poruszania się obsługi w jego wnętrzu.

   7) Tunel kablowy - tunel przeznaczony do układania kabli, w których może przebywać obsługa.

   8) Estakada kablowa - konstrukcja nadziemna przeznaczona do układania kabli oraz instalacji
       i urządzeń technologicznych.

   9) Szyb kablowy - wydzielony obudowany pionowy kanał łączący więcej niż dwie kondygnacje budynku,
       przeznaczony do ułożenia w nim kabli.

 10) Osprzęt elektroenergetyczny linii kablowych - zbiór elementów przeznaczonych do łączenia,
       rozgałęzienia lub zakończenia kabli np. mufy, głowice, złączki, końcówki.

 11) Odległość pozioma - odległość między rzutami prostopadłymi przedmiotów na płaszczyznę poziomą.

 12) Odległość pionowa - odległość między rzutami prostopadłymi przedmiotów na płaszczyznę pionową.

 13) Skrzyżowanie - miejsce na trasie linii kablowej, w którym jakakolwiek część rzutu poziomego linii
       kablowej przecina lub pokrywa jakąkolwiek część rzutu poziomego innej linii kablowej lub innego
       urządzenia podziemnego albo naziemnego i przeszkód naturalnych.

 14) Zbliżenie - miejsce na trasie linii kablowej, w którym odległość między linią kablową a inna linią kablową,
       urządzeniem podziemnym lub droga komunikacyjną itp. jest mniejsza niż odległość dopuszczalna
       dla danych warunków układania bez stosowania przegród lub osłon zabezpieczających,
       w których nie występuje skrzyżowanie.

 15) Osłona linii kablowej -konstrukcja przeznaczona do ochrony kabla przed uszkodzeniem czynnikami
       zewnętrznymi. Rozróżnia się następujące rodzaje osłon:

       - przykrycie - osłona ułożona nad kablem w celu ochrony przed mechanicznym uszkodzeniem z góry,

       - przegroda - osłona ułożona wzdłuż kabla w celu oddzielenia go od sąsiedniego kabla lub innych urządzeń,

       - osłona otaczająca - osłona chroniąca kabel ze wszystkich stron, dzielona lub nie dzielona np. rura,

       - osłona otwarta - osłona chroniąca kabel z jednej, dwóch lub trzech stron.

 16) Ściana przeciwpożarowa - przegroda z drzwiami przeciwpożarowymi, służąca do podziału tunelu lub
       pomieszczenia kablowego na strefy pożarowe, wykonana z materiałów niepalnych.

 17) Gródź przeciwpożarowa - przegroda przeciwpożarowa stosowana w kanałach lub szybach kablowych,
       wykonana w całym przekroju poprzecznym kanału lub szybu kablowego wykonana z materiałów niepalnych.

 18) Osłona trudnopalna - osłona nie podtrzymująca płomienia w temperaturze otoczenia.

1.2.8 Ochrona odgromowa i przepięciowa

   1) Instalacja uziemiająca - ogół połączonych między sobą uziomów, przewodów uziomowych oraz
       przewodów uziemiających i zastosowanych do tego celu elementów przewodzących, np. płaszcze kabli.

   2) Instalacja wyrównywania potencjałów - całość połączonych między sobą przewodów
       wyrównawczych oraz elementów spełniających podobne zadania (np. osłony, inne elementy przewodzące),
       instalacja wyrównywania potencjałów może być równocześnie instalacją uziemiającą lub
       częścią instalacji uziemiającej.

   3) Ochrona przepięciowa podstawowa - środki ochrony stosowane w obwodach sieci zasilającej oraz
       liniach przesyłu sygnałów najczęściej w miejscach dojścia do obiektów; zadaniem ochrony przepięciowej
       podstawowej jest ograniczenie energii udarów do poziomów dopuszczalnych dla większości urządzeń
       pracujących w obiekcie.

   4) Ochrona przepięciowa dodatkowa - elementy lub układy ochronne przeznaczone do ograniczania
       energii impulsów przepuszczanych przez układy ochrony podstawowej do gwarantowanego przez
       producenta poziomu dopuszczalnego dla danego urządzenia.

   5) Połączenia wyrównawcze - część wewnętrznego urządzenia piorunochronnego redukująca różnice
       potencjałów wywołanych przez prąd piorunowy.

   6) Napięcie udarowe - krótkotrwały przebieg napięcia jednokierunkowego, które bez żadnych oscylacji
       narasta od zera do wartości szczytowej a następnie, znacznie wolniej, maleje do zera, napięcie to
       charakteryzują następujące parametry: biegunowość, wartość szczytowa, umowny czas czoła,
       umowny czas do półszczytu.

   7) Prąd udarowy - krótkotrwały przebieg prądu jednokierunkowego, który bez żadnych oscylacji narasta
       od zera do wartości szczytowej a następnie, znacznie wolniej, maleje do zera, prąd ten charakteryzują
       następujące parametry: biegunowość, wartość szczytowa, umowny czas czoła, umowny czas do półszczytu.

   8) Hybrydowy generator udarów - generator udarów dostarczający napięcie udarowe określonego kształtu
       w warunkach bez obciążenia (R > 100 Ω), i prąd udarowy określonego kształtu w warunkach zwarcia ( R = 0,1 Ω). 

1.2.9 Elementy i urządzenia ograniczające przepięcia

   1) Urządzenie do ograniczania przepięć SPD ( ang. Surge Protective Device) - urządzenie
      do ograniczania przepięć przejściowych i oprowadzania prądów piorunowych. Zawiera co najmniej
       jeden element nieliniowy.

   2) Ograniczenie napięcia - działanie SPD, które powoduje, że każde napięcie przekraczające określoną
       wartość jest przez SPD ograniczane.

   3) Ograniczanie prądu - działanie SPD, zawierającego co najmniej jeden nieliniowy element ograniczający
       prąd, które powoduje, że każdy prąd przekraczający określoną wartość jest przez SPD ograniczany.

   4) SPD typu ograniczającego napięcie - SPD charakteryzujące się dużą impedancją przy braku przepięcia,
       która zmienia się gwałtownie w odpowiedzi na wystąpienie udaru napięciowego. Zwykle elementami
       ograniczającymi napięcia są warystory i diody ograniczające.

   5) SPD typu ucinającego napięcie - SPD charakteryzujące się dużą impedancją, przy braku przepięcia,
       która zmienia się w sposób ciągły w miarę wzrostu napięcia i prądu udarowego. Zwykle elementami
       ucinającymi napięcia są iskierniki, iskierniki gazowane i tyrystory. Ten typ SPD jest czasem nazywany
       "crowbar type".

   6) Napięciowy poziom ochrony (U_p) - wartość większa od najwyższej wartości zmierzonej napięć ograniczania.

   7) Czas odpowiedzi na prąd - czas niezbędny, do tego, aby element ograniczający prąd zadziałał
       przy określonym prądzie i określonej temperaturze.

   8) Odporność na prądy udarowe - właściwość SPD, która pozwala na przepływ określoną ilość razy,
       przez SPD, prądu udarowego o określonym kształcie i określonej wartości szczytowej.

   9) SPD wielostopniowe - SPD, które zwiera więcej niż jeden element ograniczający napięcie. Elementy
       te mogą być oddzielone elektrycznie lub nie, za pomocą elementu szeregowego. Powyższe elementy
       mogą być typu ucinającego lub obniżającego napięcie.

   10) Największe napięcie trwałej pracy (U_c) - najwyższa wartość skuteczna napięcia przemiennego lub
        największa wartość napięcia stałego, jakie może być w sposób trwały doprowadzone do gałęzi ochrony SPD.

   11) Znamionowy prąd wyładowczy (I_n) - wartość szczytowa udaru prądowego 8/20 przepływającego przez SPD.

   12) Największy prąd wyładowczy (I_max) - wartość szczytowa prądu udarowego 8/20 przepływającego
         przez SPD, I_max>I_n.

   13) Prąd udarowy (I_imp) - prąd udarowy definiowany przez wartość szczytową i ładunek Q.

   14) Wytrzymałość zwarciowa - największa spodziewana wartość prądu zwarcia, który SPD może wytrzymać.

   15) Dodatkowe zabezpieczenie nadprądowe - urządzenie nadprądowe (np. bezpiecznik lub wyłącznik),
         które jest częścią instalacji i jest umieszczone na zewnątrz od strony zasilania przed SPD, aby zapobiec
         jego przegrzaniu i uszkodzeniu w przypadku, gdy nie jest ono w stanie przerwać prądu zwarciowego
         o częstotliwości sieciowej.

   16) Udarowe napięcie zapłonu ogranicznika - jest to największa wartość napięcia osiągnięta przed zapłonem
         w czasie trwania udaru napięciowego o danym kształcie i biegunowości, włączonego do zacisków ogranicznika

   17) Czas do zapłonu ogranicznika - odstęp pomiędzy umownym początkiem udaru oraz chwilą zapłonu ogranicznika.
        Czas ten wyrażony jest w mikrosekundach (lub nanosekundach).