6. Eksploatacja urządzeń energoelektronicznych

6.1. Ogólne zasady eksploatacji urządzeń energoelektronicznych

      Ogólne zasady eksploatacji urządzeń energoelektronicznych odnoszące się do racjonalnego i bezpiecznego prowadzenia eksploatacji, są nastepujące:

1) Przy przyjmowaniu do eksploatacji urządzenia energoelektronicznego nowego lub po remoncie

    należy przeprowadzić badania stanu technicznego urządzenia zgodnie z wymaganiami zawartymi

    dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR) urzadzenia.

2) Po zainstalowaniu u użytkownika urządzenia energoelektronicznego, musi być ono poddane

    procedurze uruchomienia, obejmującej przede wszystkim dopasowanie (dostrojenie) nastaw

    układu sterowania do wymagań stawianych przez odbiornik i środowisko, w którym urządzenie

    pracuje.

3) Zainstalowanie i uruchomienie prostych urządzeń małej mocy może być wykonane przez

    użytkownika na podstawie dokumentacji i instrukcji opracowanej przez producenta.

4) W przypadku urządzeń energoelektronicznych o skomplikowanej strukturze, uruchomienia

   dokonywać powinien głównie personel serwisowy producenta, przy współudziale przedstawicieli

   użytkownika. Jest to szczególnie istotne w przypadku występowania konieczności sprzężenia

   urządzenia energoelektronicznego z systemem sterowania procesu technologicznego, w którym

   ma pracować przekształtnik.

5) Dla każdego urządzenia energoelektronicznego powinna być prowadzona dokumentacja

   techniczno- eksploatacyjna, w skład której wchodzą:

       a) projekt techniczny wraz ze zmianami wprowadzonymi w trakcie realizacji,

       b) protokół kwalifikacji pomieszczeń i stref w miejscu instalowania przekształtnika do właściwej

          kategorii niebezpieczeństwa pożarowego i zagrożenia wybuchem,

      c) dokumentacja fabryczna dostarczona przez wytwórcę urządzenia energoelektronicznego

          obejmująca: świadectwa,  karty gwarancyjne, DTR, instrukcje obsługi, opisy techniczne itp.,

      d) dokumentacja eksploatacyjna obejmująca:

         — protokół przyjęcia urządzenia energoelektronicznego do eksploatacji, w tym protokoły

             przeprowadzonych badań rozruchu i ruchu próbnego,

         — instrukcję ruchu i eksploatacji,

         — dziennik (książkę) pracy urządzenia,

         — protokoły badań i pomiarów okresowych.

6) Eksploatację urządzenia energoelektronicznego należy prowadzić zgodnie z postanowieniami

    instrukcji ruchu i eksploatacji, która powinna podawać:

      a) charakterystykę techniczną urządzenia energoelektronicznego,

      b) charakterystykę sieci zasilającej i odbiornika,

      c) kolejność czynności przy załączaniu i wyłączaniu urządzenia,

      d) zasady postępowania obsługi w przypadku występowania awarii w układzie energetycznym

          lub w układzie sterowania,

      e) zakres i terminy przeprowadzania oględzin i przeglądów, prób i pomiarów,

      f)  wymagania odnośnie ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej,

      g) wymagania dotyczące kwalifikacji osób zajmujących się eksploatacją,

      h) wymagania dotyczące bhp.

7) Podczas normalnej eksploatacji obsługa urządzenia energoelektronicznego polega na wykonywaniu

    takich czynności, jak: załączanie i wyłączanie, zmiana nastaw parametrów wyjściowych, przegląd

    podzespołów bez ich demontażu.

8) W czasie pracy urządzenia energoelektronicznego nie wolno demontować ani wymieniać

    jakichkolwiek osłon.

9) Przed przystąpieniem do jakichkolwiek prac naprawczych należy wyłączać urządzenie w taki

   sposób, aby uzyskać widoczną przerwę izolacyjną pomiędzy przekształtnikiem a linią zasilającą.

   Przerwę taką stanowi:

         a) widoczne otwarcie zestyków odłącznika,

         b) wyjęcie wkładek bezpiecznikowych,

         c) zdemontowanie części obwodu zasilania.

10) Jeżeli w czasie wykonywania napraw część z obwodów została przestawiona pod napięciem,

     muszą one być wyraźnie wydzielone, osłonięte i tak oznakowane, aby osoby wykonujące

     czynności serwisowe wewnątrz przekształtników nie uległy porażeniu.

6.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń energoelektronicznych

      W trakcie eksploatacji stan techniczny urządzeń energoelektronicznych ocenia się na podstawie przeprowadzonych oględzin i przeglądów.

      Oględziny urządzeń energoelektronicznych należy przeprowadzać w terminach określonych w instrukcji ruchu i eksploatacji, jednak nie rzadziej niż raz na rok.

Oględziny urządzeń energoelektronicznych obejmują sprawdzenie:

      a) stanu napisów i oznaczeń informacyjno-ostrzegawczych,

      b) stanu części energetycznych przekształtnika oraz urządzeń układu sterowania,

      c) stanu obwodów sygnalizacji stanów awaryjnych,

      d) działania aparatury kontrolno-pomiarowej,

      e) stanu wentylatorów i filtrów powietrza,

      f)  stanu ochrony przeciwporażeniowej,

      g) stanu połączeń i zamocowań elementów półprzewodnikowych.

      Przeglądy urządzeń energoelektronicznych należy przeprowadzać w czasie ich planowego postoju w terminach ustalonych w dokumentacji fabrycznej, lecz nie rzadziej niż raz na dwa lata. W odniesieniu do urządzeń zabudowanych na stałe w urządzenia technologiczne, przeglądy należy przeprowadzać w terminach przewidzianych dla przeglądów i remontów tych urządzeń.

Przeglądy urządzeń energoelektronicznych powinny obejmować w szczególności:

      a) oględziny w zakresie podanym wyżej,

      b) pomiary i próby eksploatacyjne w zakresie określonym w instrukcji eksploatacyjnej,

      c) sprawdzenie stanu technicznego poszczególnych elementów układu,

      d) sprawdzenie stanu osłon, blokad, urządzeń ostrzegawczych i innych zapewniających

          bezpieczeństwo pracy,

      e) niezbędną konserwację i naprawy,

      f) czyszczenie kratek wentylacyjnych i odstępów izolacyjnych urządzenia przekształtnikowego

         z kurzu i pyłu.

      Na podstawie oceny stanu technicznego urządzenia energoelektronicznego podejmuje się decyzję o ewentualnym przekazaniu urządzenia do remontu lub wymiany urządzenia.

6.3. Postępowanie w przypadku awarii i zakłóceń

      Zaleca się stosować następujące postępowanie w przypadku wystąpienia awarii lub zakłóceń w pracy urządzeń energoelektronicznych:

      W przypadku podejrzenia co do wystąpienia uszkodzenia urządzenia energoelektronicznego, nie wolno utrzymywać tego urządzenia w pracy, bez dokładnego wyjaśnienia przyczyn i usunięcia objawów. Wyjaśnienie przyczyn polega na dokonaniu badań, które powinny obejmować:

      a) oględziny zewnętrzne,

      b) pomiary rezystancji,

      c) badania elementów przekształtnika i obwodu sterowania,

      d) sprawdzenie aparatury kontrolno-pomiarowej i zabezpieczeń,

      e) analizę stanu sygnalizacji i diagnostyki urządzenia,

      f) analizę warunków pracy urządzenia,

      g) sprawdzenie nastaw zabezpieczeń przeciwzwarciowych i przeciwprzepięciowych,

      Skuteczność i szybkość wykrycia rodzaju i przyczyny uszkodzenia zależy od kwalifikacji służb naprawczych użytkownika i służb serwisowych producenta urządzenia energoelektronicznego.

      Użytkownik lub personel serwisowy producenta powinien dysponować w miarę pełnym zestawem podzespołów półprzewodnikowych zastępczych, gdyż umożliwia to szybką wymianę podzespołu uszkodzonego, a więc skraca czas przerwy w pracy układu przekształtnikowego.

6.4 Zakres badań eksploatacyjnych urządzeń energoelektronicznych

      Szczegółowy zakres badań i pomiarów eksploatacyjnych zgodny z wymaganiami podanymi w dokumentacji producenta powinna określać instrukcja ruchu i eksploatacji urządzenia energoelektronicznego.

Badania te obejmują co najmniej trzy rodzaje pomiarów:

      1) pomiary stanu izolacji urządzenia,

      2) pomiary skuteczności ochrony przeciwporażeniowej,

      3) pomiary parametrów elementów i układów półprzewodnikowych.

      W trakcie przeprowadzania badań eksploatacyjnych urządzeń energoelektronicznych należy pamiętać o tym, że zawierają one podzespoły energetyczne i elektroniczne na różne napięcia znamionowe. Z tego względu należy dobrać odpowiednio napięcie probiercze, a przy pomiarach rezystancji izolacji, półprzewodnikowe elementy mocy zewrzeć za pomocą dodatkowych połączeń, natomiast obwody związane z podzespołami elektronicznymi odłączyć od podzespołów energetycznych.